Được xem là cửa ngõ của khu vực kinh tế Đông Á, có nhiều sân bay và cảng biển rất thuận lợi cho thương mại, từ lâu, Philippin đã đứng trong top những nhà sản xuất thủy sản hàng đầu trên thế giới, nhất là mặt hàng cá ngừ và rong biển.

Hiện nước này vừa là bạn hàng của Việt Nam, vừa là đối thủ cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Trong những năm gần đây, Việt Nam đã XK với giá trị đáng kể mặt hàng cá tra sang Philippin.

Tổng quan về ngành thủy sản Philippin

Là một quốc đảo với 7.107 đảo, Philippin sở hữu nguồn tài nguyên biển phong phú,và đứng trong tốp những nước sản xuất thủy sản hàng đầu thế giới. Từ lâu, ngành thủy sản đã được đánh giá là một trong những ngành kinh tế trọng điểm của Philippin, đem lại việc làm cho hơn 1,5 triệu lao động.

Đánh bắt

Vùng biển Philippin có nhiều loài thủy sản phong phú, như cá sardine Ấn độ (Indian sardine), cá ngừ vây vàng, cá ngừ chù, cá ngừ vằn và cá nục,...Sản lượng đánh bắt hải sản đạt 2,4 triệu tấn mỗi năm. Đặc biệt, cá ngừ là một trong những loài cá mang lại giá trị thương mại cao. Philippin đứng trong top các quốc gia sản xuất cá ngừ hàng đầu thế giới, cả về sản phẩm tươi/đông lạnh và đồ hộp. Ngành cá ngừ chủ yếu tập trung ở thành phố General Santos, tại đây có những chợ đấu giá cá ngừ, cũng là nơi diễn ra Lễ hội Cá ngừ vào tháng 9 hằng năm. Trong khi các hoạt động thương mại thủy sản tập trung tại thành phố Zamboanga và Davao.

Nuôi trồng

Ngành nuôi trồng thủy sản tại Philippin cũng có lịch sử lâu đời và rất phát triển, những loài chính bao gồm: rong biển, cá măng biển, cá rô phi, tôm, cá tra, cá chép, hàu, vẹm...Trong đó, rong biển, cá măng biển, cá rô phi và tôm là những sản phẩm chính đã đưa Philippin trở thành một trong những nhà sản xuất thủy sản lớn trên thế giới.

Theo CBI, rong biển là loài được trồng chính tại đây, chiếm 75% trong khoảng 1,8 triệu tấn thủy sản nuôi trồng mỗi năm. Trong đó, hơn 70% tổng sản lượng rong biển đến từ Mindanao, hòn đảo lớn thứ 2, nằm ở cực Nam nước này. Ngoài ra, Philippin cũng là nhà sản xuất cá rô phi đứng thứ 4 thế giới, với sản lượng hơn 260.000 tấn/năm...

Philippin cũng đang tìm cách tăng sản lượng cá da trơn, đặt mục tiêu đến năm 2016 sẽ không phải NK cá tra philê từ các nước khác, trong đó có Việt Nam. Vùng sản xuất cá tra chính ở Philippin là Vùng hành chính Cordillera, CagayanValley, Trung Luzon, Nam Tagalog và Trung Mindanao.

20 năm qua, tăng trưởng dân số cùng với sự gia tăng XK đã tạo áp lực cho nguồn lợi thủy sản. Quốc gia này hiện đang phải đối mặt với tình trạng lạm thác và những vấn đề về môi trường khiến cho nguồn lợi thủy sản suy giảm. Sản lượng khai thác thủy sản giảm đáng kể và gây ảnh hưởng tới ngư dân khai thác xa bờ và các nhà chế biến thủy sản... Hiện nay, chính phủ nước này đang nỗ lực xúc tiến đầu tư vào ngành đóng tàu, đánh bắt và nuôi trồng thủy sản...nhằm đẩy mạnh phát triển nghề cá.

Chế biến và xuất nhập khẩu

Theo CBI, năm 2010, Philippin có hơn 100 nhà máy chế biến thủy sản, tuy nhiên, chỉ có 37 nhà máy được phép XK sang EU, trong đó có 6 công ty chuyên XK cá măng biển, 18 công ty XK cá ngừ tươi, đông lạnh và đóng hộp, 3 công ty XK chạo tôm, 2 công ty XK tôm đông lạnh và 8 công ty XK nhuyễn thể, cá sardine và cá thu. Trong những năm gần đây, do suy giảm nguồn cung tôm, nhiều DN chế biến tôm phải đóng cửa hoặc cắt giảm sản xuất. Hầu hết những nhà chế biến tôm còn tồn tại là những công ty lớn hoặc vừa.

Là nhà cung cấp thủy sản lớn, những thị trường chính NK thủy sản của Philippin (mã HS 03) là Mỹ, Nhật Bản, Hồng Kông, Đài Loan, Trung Quốc, Tây Ban Nha,...với giá trị đạt 558 triệu USD (năm 2013).

Theo Trademap, Philippin NK nhiều nhất sản phẩm thủy sản từ những quốc gia: Trung Quốc, Việt Nam, Papua New Guinea, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, Nauy, Inđônêxia, Ấn Độ, Chile,...với những sản phẩm như cá thu, cá ngừ, cá tra, tôm, nhuyễn thể,... Giá trị NK thủy sản (mã HS03) vào Philippin năm 2013 đạt hơn 241 triệu USD.

Các sản phẩm chính
Cá ngừ

Theo CBI, cá ngừ là sản phẩm XK hàng đầu, ở cả dạng đóng hộp và đông lạnh. Theo Cục Nghề cá và Nguồn lợi Thủy sản Philippin (Bureau of Fisheries and Aquatic Resources -BFAR), giai đoạn 2000-2010, XK đồ hộp cá ngừ Philippin tăng, trong khi XK cá ngừ đông lạnh không ổn định. Giá XK cá ngừ đông lạnh và đồ hộp trong giai đoạn 2006-2010 đều tăng so với những năm trước đó. Những thị trường chính NK cá ngừ đông lạnh của Philippin gồm Nhật Bản, Hàn Quốc, Hồng Kông và Mỹ. Khoảng 70% cá ngừ đóng hộp Philippin được XK sang EU, còn lại là Mỹ (20%) và Nhật Bản (10%).

Bên cạnh việc tăng cường XK các sản phẩm cá ngừ có giá trị cao từ nguồn nguyên liệu trong nước, Philipin còn tăng cường NK nguyên liệu cho chế biến để gia tăng XK để tận dụng những ưu đãi về thuế quan được hưởng đối với mặt hàng cá ngừ đóng hộp.

Tính đến cuối năm 2012, có 7 nhà máy chế biến đồ hộp cá ngừ đang hoạt động tại Philippin, trong đó, 6 nhà máy đóng tại General Santos và 1 đóng tại Zamboanga. Ngoài ra, Philippin còn có 2 nhà máy cá ngừ hộp đóng tại Papua New Guines với công suất 50.000 tấn mỗi năm. 80% số nhà máy chế biến cá ngừ tươi, đông lạnh có trụ sở tại General Santos. Philippin còn có 40 nhà máy chế biến cá ngừ giá trị gia tăng khác đang hoạt động..

Tôm

Khoảng 90% tổng lượng XK tôm của Philippines là tôm sú, còn lại là tôm chân trắng và những loài tôm khác. Những thị trường chính NK tôm của Philippin gồm Trung Quốc, Thái Lan, Việt Nam, Ôxtrâylia, Canađa, Pháp, Mỹ và EU.

Rong biển

Cũng theo CBI, Philippin là quốc gia có truyền thống sản xuất carrageenan - một sản phẩm chiết xuất từ rong biển, Philippin XK cả rong biển khô dạng nguyên liệu và carrageenan. Những thị trường chính NK gồm Trung Quốc, Thái Lan, Mỹ, Tây Ban Nha và Pháp.

XK thủy sản Việt Nam sang Philippin

Kể từ năm 2008 đến nay, giá trị XK thủy sản Việt Nam sang Philippin liên tục tăng, năm 2008 đạt 10,6 triệu USD, 2009 đã tăng lên hơn 16 triệu USD, 2011 là hơn 30 triệu USD và 2013 trên 50 triệu USD. Việt Nam trở thành nhà cung cấp sản phẩm thủy sản đứng thứ 2 vào Philippines sau Trung Quốc. Ngược lại, Philippin cũng XK nhiều mặt hàng thủy sản sang Việt Nam, nhưng khối lượng không đáng kể và có xu hướng giảm dần.

Trong cơ cấu hàng thủy sản XK sang Philippin thì cá tra là mặt hàng chủ đạo (năm 2013, chiếm đến 53%), tiếp đến là cá ngừ 16% và tôm là 14%, còn lại là thủy sản khác. Nhiều năm trước, XK cá tra sang Philippin tăng đều nhưng sang đến năm 2013 lại giảm nhẹ 2,3% so với năm 2012, đạt giá trị 26,7 triệu USD. Nguyên nhân sụt giảm là do Philippin đang đẩy mạnh nuôi cá da trơn với mục tiêu sẽ không phải nhập khẩu cá tra từ các quốc gia khác, trong đó có Việt Nam vào năm 2016.

Việt Nam và Philippin có mối quan hệ hợp tác láng giềng truyền thống. Nhìn chung hai nước đều có những nét tương đồng trong phát triển thủy sản, đặc biệt Philippin có kinh nghiệm tốt trong quản lý nghề cá dựa vào cộng đồng. Trong thời gian qua, hai bên đã có nhiều hoạt động hợp tác phát triển trong lĩnh vực thủy sản.

Dự kiến, cuộc họp lần thứ 4 của Ủy ban Nghề cá về Bản ghi nhớ Hiệp định Hợp tác song phương trong lĩnh vực thủy sản giữa hai chính phủ Việt Nam và Philippin sẽ diễn ra vào tháng 7/2014 tại Việt Nam, hai bên tiếp tục thảo luận về hợp tác trong nuôi trồng, đánh bắt và khai thác thủy sản.

Bên cạnh đó, với mục tiêu tạo ra một thị trường và cơ sở sản xuất đồng nhất của 10 nước ASEAN, Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) - một khu vực có nền kinh tế phát triển đồng đều và năng lực cạnh tranh cao được khởi động vào cuối năm 2015 cũng sẽ mang lại những cơ hội mới cho DN thủy sản Việt Nam tại quốc gia này.

Nguồn: Vietfish