Với nhu cầu ngày càng tăng về thủy sản, Arập Xêut đã nổi lên như một thị trường NK thủy sản đầy tiềm năng ở khu vực Trung Đông. Mặt hàng thủy sản của Việt Nam, nhất là cá tra, với giá cạnh tranh, ngày càng chinh phục người tiêu dùng Arập Xêut. Hiện nay, Việt Nam là nhà cung cấp lớn philê cá đông lạnh cho thị trường này.

Thị trường NK thủy sản đầy triển vọng

Là quốc gia rộng lớn với diện tích hơn 2 triệu km2, nhưng điều kiện khí hậu khắc nghiệt, chủ yếu là sa mạc và đồi núi, chỉ có khoảng 2% đất canh tác nông nghiệp, với lực lượng lao động cho ngành này chỉ chiếm 12%, nên đã đặt ra sự bức thiết về đảm bảo an ninh lương thực cho Arập Xêut.

Do 100% công dân Arập Xêut là người Hồi giáo, nên thủy sản đã trở thành món ăn truyền thống tại nơi đây. Mặc dù chỉ có số dân ít ỏi, với 28,83 triệu người, nhưng Arập Xêut là một trong những quốc gia có khả năng tăng tiêu thụ thủy sản mạnh nhất Vùng Vịnh.

Những năm gần đây, thị trường này nổi lên như một điểm sáng trong phát triển kinh tế của Trung Đông. Mức thu nhập của người dân ngày càng cao, tầng lớp trung lưu ngày càng nhiều cùng với sự gia tăng của NK lao động nước ngoài đã góp phần gia tăng nhu cầu tiêu thụ thủy sản tại Ảrập Xêút. NK thủy sản của nước này chiếm đến khoảng 25% tổng sản lượng NK của khu vựcGCC, trong đó có nhiều loại thủy đặc sản, thủy sản cao cấp phục vụ người nước ngoài và tầng lớp thu nhập cao.

Ngoài những mặt hàng thủy sản truyền thống, cá da trơn cũng đang ngày càng được ưa chuộng hơn do được đánh giá là loại cá có chứa ít cholesteron. Vì vậy, lượng NK loài cá này tăng mạnh. Nguồn cung cá tra của Việt Nam đang dồi dào, giá cả ổn định, trong khi nhu cầu thị trường Arập Xêut tăng cao là những điều kiện thuận lợi để các DN nước ta đẩy mạnh XK tới khu vực này.

Trong các mặt hàng lương thực, thực phẩm NK của Arập Xêut thì thủy sản là mặt hàng đạt giá trị cao và ổn định. Nhu cầu thủy sản của người dân nước này lên đến 285.000-300.000 tấn mỗi năm. Trong khi đó, ngành đánh bắt, nuôi trồng thủy sản của Arập Xêut rất nhỏ, tổng sản lượng chỉ đạt khoảng 100.000 tấn/năm. Hải sản chủ yếu được đánh bắt từ Biển Đỏ. Tuy nhiên, nguồn lợi hải sản ở đây đang đứng trước nguy cơ cạn kiệt, được đánh giá là giảm đến 70% trong năm 2013 và có thể sẽ giảm đến 90% trong năm 2014.

Nhu cầu nhập khẩu thủy sản của Arập Xêut rất ổn định nhờ điều kiện giao thương ngày càng thuận lợi. Các mặt hàng thủy sản NK được tiêu thụ tốt nhất là tôm, cá tra phi lê và cá đông lạnh khác. Những mặt hàng trên chủ yếu NK từ Việt Nam, Yemen, Ấn Độ, Pakistan, Đài Loan, Thái Lan, Nauy, Oman… Philê cá tra của Việt Nam được khu vực thị trường này ưa chuộng không chỉ trong các nhà hàng mà cả người dân trong bữa ăn hàng ngày.

Nhiều nước XK thủy sản hàng đầu trên thế giới đã xếp khu vực này vào danh sách khu vực ưu tiên cho đẩy mạnh XK. Ví dụ như Inđônêxia sẽ đẩy mạnh XK cá sadin, cá thu đóng hộp, cá biển, tôm hùm, tôm, cá ngừ trong những năm tới, trong đó Arập Xêut là một trong những thị trường quan trọng…

Thị trường triển vọng cho thủy sản Việt Nam

Đối với Việt Nam, XK thủy sản sang Arập Xêut tăng trưởng tương đối ổn định trong những năm vừa qua. Năm 2008, XK thủy sản sang quốc gia này chỉ đạt hơn 25 triệu USD, thì chỉ trong vòng 5 năm, giá trị XK thủy sản sang Arập Xêut đã tăng lên gấp đôi, đạt hơn 53 triệu USD. Quý I năm 2014, XK thủy sản đạt 14,7 triệu USD, tăng 13,0% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong kỳ, thủy sản là một trong những mặt hàng có giá trị XK tăng trưởng mạnh nhất. Các mặt hàng thủy sản XK chủ yếu của Việt Nam sang Arập Xêut bao gồm cá tra, tôm đông lạnh, cá ngừ đóng hộp, mực, bạch tuộc... , trong đó cá tra, chiếm đến 92% tổng giá trị XK thủy sản sang Arập Xêut.

Cơ cấu mặt hàng thủy sản Việt Nam XK sang Arập Xêut năm 2013

Trong những năm gần đây, mặt hàng cá tra đã gây dựng được uy tín tại Arập Xêut nhờ giá thành cạnh tranh, hương vị nhẹ, ngấm gia vị và dễ chế biến theo gu ẩm thực của người Trung Đông. Theo ITC, Việt Nam là nhà XK hàng đầu mặt hàng cá philê đông lạnh (mã HS 0304) sang Arập Xêut năm 2011, chiếm đến hơn 76% thị phần. Mức thuế NK cá phi lê đông lạnh mà Ảrập Xêút áp dụng cho hầu hết các nhà XK là 5%, trừ một số nước trong khu vực được áp dụng mức thuế ưu đãi 0% như Oman và Ai Cập... 

Hiện nay, mặt hàng tôm và cá ngừ chỉ chiếm khối lượng nhỏ trong cơ cấu thủy sản XK của Việt Nam sang Arập Xêut, tuy nhiên, theo dự báo những mặt hàng trên sẽ có nhiều triển vọng do nhu cầu tại đây rất lớn. Hiện nay, những đối thủ cạnh tranh với Việt Nam ở mặt hàng tôm đông lạnh trên thị trường Arập Xêut bao gồm: Pakistan, Philippin, Xingapo, Trung Quốc, Thái Lan, Êcuađo. Inđônêxia cũng là nhà XK quan trọng sang Arập Xêut ở mặt hàng tôm và cá ngừ hộp, riêng cá ngừ của Inđônêxia chiếm 50% thị trường cá ngừ hộp của Arập Xêut.

Thời gian qua, các DN Việt Nam cũng gặp một số khó khăn trong việc XK hàng thủy sản sang Arập Xêut, như sự khác biệt về văn hóa kinh doanh ảnh hưởng không nhỏ tới hiệu quả XK; văn hóa đạo Hồi, tập quán sinh sống và thiếu thông tin thị trường. Bên cạnh đó, vẫn có hiện tượng bán phá giá, tranh giành khách hàng giữa các DN trong nước, công tác tuyên truyền, quảng bá sản phẩm cũng như tham gia các hội chợ triển lãm khu vực chưa nhiều...

Những điểm DN lưu ý khi XK sang Arập Xêut

Thuận lợi nhất của thị trường Arập Xêut là tiềm lực tài chính lớn, sức tiêu thụ tốt, các chính sách giao thương rộng mở. Tuy nhiên, khi tiếp cận và giao dịch với thị trường này, các DN cần cẩn trọng tìm hiểu kỹ đối tác.

Các qui định về dư lượng chất kháng sinh trong thủy sản NK vào Arập Xêut không khắt khe như những thị trường lớn khác. Tuy nhiên, hàng hóa NK nói chung và thủy sản nói riêng khi vào Arập Xêut bắt buộc phải tuân theo một số quy định chung các quốc gia Hồi giáo. Riêng vào Arập Xêut, DN cần lưu ý một số giấy chứng nhận theo yêu cầu của cơ quan quản lý Arập Xêut cho mặt hàng thủy sản như sau: Giấy kiểm dịch động vật và Chứng nhận tiêu chuẩn Halal, cả hai đều do Cục Quản lý Dược phẩm và Thực phẩm Arập Xêut (SFDA) yêu cầu. Tuy nhiên, các DN thủy sản lưu ý chỉ lấy Giấy chứng nhận Halal từ tổ chức cấp chứng nhận được quốc tế công nhận nhằm đảm bảo an toàn, tránh mọi rủi ro, thiệt hại.

Ngoài ra, tất cả các tàu biển hoặc máy bay vận chuyển hàng hóa sang Arập Xêut không được ghé bất kỳ cảng biển nào tại Ixraen. Khi nhập hàng vào Arập Xêut, trên bao bì bắt buộc phải ghi các ký mã hiệu của hàng hóa bằng tiếng Ả rập để người tiêu dùng biết rõ nguồn gốc và chất lượng của hàng hóa khi sử dụng.

Để đẩy mạnh hơn nữa XK vào thị trường này, nhiều chuyên gia cho rằng, các DN Việt Nam cần phải nắm rõ phong tục tập quán của người dân nước này, nắm vững các thông tin về DN, cập nhật thông tin về môi trường kinh doanh, những thay đổi về chính sách thương mại, có các phương pháp tốt khảo sát thị trường và tận dụng tối đa các kênh thông tin với các Phòng Thương mại và Công nghiệp Arập Xêut.

Trong thời gian tới, theo định hướng của Tổng cục Thủy sản và Bộ Công Thương Việt Nam, ngoài những thị trường truyền thống như thị trường Mỹ, EU, Nhật Bản…, thị trường Trung Đông và Châu Phi, trong đó có Arập Xêut sẽ là những thị trường quan trọng được hướng đến. Hi vọng, với những giải pháp cụ thể của các cơ quan chức năng, các DN XK thủy sản sẽ có cơ hội đẩy mạnh XK thủy sản sang thị trường đầy tiềm năng này.

Một số địa chỉ hữu ích
 
Đại sứ quán Ảrập Xêut tại Việt Nam:
 
Đại sứ: H.E. Mr. Salah Ahmed Sarhan
 
48A Trần Phú, Ba đình, Hà Nội;
 
Tel: 37264373; Fax: 37264374

Đại sứ quán Việt Nam tại Ảrập Xêut

No 49 Emir Abdul Majeed St., Al- Rayyan Area, P.O.Box 7822, Riyadh14211-2518.

Tel: + 966- 569888686

Thương vụ Việt Nam tại Ảrập Xêut

Villa 23, Al-Dhiyafah Street Al-Nuzha District, Riyadh

Tel: +966 1456 9756; Email: HaiNQ@moit.gov.vn; Fax: +966 1454 8844

Hội đồng các Phòng thương mại Saudi Arabia:

A1 – Dabab StreetP.O.Box 16683, RIYADH11474;

Tel: (009661) 4053200; Fax: (009661) 4024747; Email: info@saudichambers.org.sa

Website: www.saudichambers.org.sa

Danh sách các tổ chức chứng nhận Halal được công nhận quốc tế:

http://www.halal.gov.my/v3/index.php/en/list-of-approved-islamic-bodies

Liên hệ đăng ký chứng nhận Halal quốc tế tại Việt Nam, tham khảo theo địa chỉ:

http://www.halal.vn

Nguồn: Vietfish