Dù sản lượng hồ tiêu xuất khẩu vẫn tăng trưởng tốt, song trước những yêu cầu của thị trường, việc áp dụng các quy chuẩn thực hành nông nghiệp tốt để sản xuất hồ tiêu bền vững đang là đòi hỏi cấp bách hiện nay. Từ thực tế đó, nhiều hộ nông dân trồng tiêu đã chuyển sang sản xuất tiêu sạch, bước đầu giúp hồ tiêu Việt Nam có thể xâm nhập và đứng vững ở nhiều thị trường khó tính.
 “Chìa khóa” vào thị trường khó tính
Hơn 10 năm nay, ông Đặng Tấn Huynh ở xã Nhân Cơ, huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông canh tác hồ tiêu theo hướng hữu cơ; đồng thời, tham gia vào chuỗi sản xuất hồ tiêu hữu cơ (đạt chuẩn hữu cơ của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ) của một doanh nghiệp FDI chuyên chế biến, xuất khẩu gia vị.
Với kinh nghiệm canh tác hồ tiêu hữu cơ và nhận thấy nhu cầu thị trường của mặt hàng này là khá lớn, tháng 9/2016, ông Huynh cùng với 10 thành viên khác đã cùng nhau thành lập Hợp tác xã (HTX) Hồ tiêu hữu cơ Đồng Thuận. Ngay từ khi thành lập, HTX này đã khoanh vùng 50 ha liền kề nhau của các hộ thành viên để tạo thành một vùng nguyên liệu ở xã Nhân Cơ - một địa phương hiện có diện tích hồ tiêu lớn thứ hai của tỉnh Đắk Nông.
Ở Đồng Thuận, hồ tiêu được trồng, thu hoạch theo phương pháp sinh học, các hội viên nói "Không" với phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật độc hại, chất kích thích tăng trưởng và chất gây biến đổi gen. Bên cạnh đó, các hội viên của HTX này phải tuân thủ nghiêm ngặt sự chỉ đạo của Hội đồng quản trị, sự hướng dấn của bộ phận kỹ thuật và sự giám sát chặt chẽ của Ban kiểm soát HTX.
Theo ông Huynh, hồ tiêu là một loại gia vị có yêu cầu về an toàn thực phẩm rất cao nên sản phẩm hồ tiêu hữu cơ thường được công ty thu mua cao hơn giá thị trường từ 10 - 30%. Thậm chí, ngay cả khi giá hồ tiêu sụt giảm dưới đáy thì cũng có công ty đến hỏi mua với giá gấp đôi giá thị trường với điều kiện đã đạt chứng nhận hữu cơ. Do đó, với việc canh tác theo hướng hữu cơ, các hội viên ở HTX Đồng Thuận tin rằng sẽ “đứng vững” trên thị trường trong thời gian tới.
Cũng với xu hướng đó, ngay từ khi thành lập năm 2014 đến nay, HTX Nông nghiệp Lâm San (huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai) đã định hướng sản xuất hồ tiêu sạch với vùng nguyên liệu trên 1.100 ha. Đây là một trong những đơn vị đầu tiên của cả nước xuất khẩu hồ tiêu sang thị trường EU.
Ông Nguyễn Ngọc Luân, Giám đốc HTX Nông nghiệp Lâm San, từng có thời gian công tác ở Đức và nhận thấy nhu cầu tiêu thụ hồ tiêu ở EU là rất lớn, nhưng lại có những đòi hỏi rất khắt khe về vệ sinh an toàn thực phẩm. Khi trở về nước, ông Luân vận động, liên kết với hơn 1.000 nông hộ tham gia vào chuỗi sản xuất hồ tiêu sạch theo hướng canh tác sinh thái.
Theo ông Luân, để sản phẩm hồ tiêu Việt Nam đứng lâu ở các thị trường khó tính, chỉ cần doanh nghiệp liên kết chặt chẽ với các hộ nông dân sản xuất theo đúng quy trình về nông học, kỹ thuật canh tác là có thể kiểm soát được vấn đề an toàn thực phẩm. Lúc đầu người dân cứ tưởng làm tiêu sạch rất khó nhưng khi được hỗ trợ kiến thức thì họ lại thấy đơn giản.
Trong bối cảnh giá tiêu sụt giảm như hiện nay, việc liên kết giữa HTX Lâm San với các hộ nông dân đã đảm bảo được thị trường và giá bán xuất khẩu ổn định. Do đó, nông dân tham gia vào HTX ngày càng đông. Trong thời gian gần đây, HTX này đã chuyển 50 ha diện tích trồng tiêu sang canh tác theo hướng hữu cơ của các tổ chức chứng nhận hữu cơ quốc tế nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường; đồng thời có kế hoạch mở rộng xuất khẩu sang các thị trường khó tính khác như Nhật Bản.
Phát triển hồ tiêu bền vững