(VINANET) Việt Nam có đầy đủ điều kiện tự nhiên thuận lợi để trồng được hơn 40 loại trái cây. Cho đến năm 2013, diện tích trồng trái cây trên cả nước vào khoảng 874.000 ha, trải dọc khắp tất cả các tỉnh thành với các tỉnh dẫn đầu về diện tích trồng như: Tiền Giang, Đồng Nai, Bắc Giang, Vĩnh Long… Mức tiêu thụ hoa quả bình quân tại thị trường nội địa hiện nay là 78kg/người/năm (bao gồm cả rau củ) và dự báo con số này sẽ tăng trưởng khoảng 10%/năm.

Bên cạnh việc cung cấp tới 90% cho thị trường nội địa, Việt Nam đã xuất khẩu trái cây đi nhiều quốc gia trên thế giới với kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng đều đặn và ổn định. Năm 2013, lần đầu tiên, kim ngạch xuất khẩu trái cây đạt 1 tỉ USD. Rất nhiều loại trái cây của Việt Nam đã được đón nhận trên thị trường thế giới như: thanh long, chôm chôm, xoài cát Hòa Lộc… Xuất khẩu rau quả của Việt Nam tháng đầu năm 2014 mặc dù bị sụt giảm 23,03% về kim ngạch so với cuối năm ngoài, nhưng so với cùng kỳ vẫn đạt mức tăng 6,06%, đạt 83,86 triệu USD.

Nhìn vào cơ cấu các nước nhập trái cây Việt Nam có thể thấy, hiện Trung Quốc vẫn đang là thị trường nhập khẩu chính với 39,08% tổng kim ngạch, đạt 32,77 triệu USD. Việc phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc sẽ là trở ngại lớn đối với ngành trái cây của Việt Nam nếu nhà nhập khẩu này bỗng nhiên quay lưng lại. Trái thanh long là một ví dụ điển hình. Mặc dù diện tích trồng thanh long chỉ chiếm 3,1% tổng diện tích trồng cây ăn quả của Việt Nam, nhưng loại trái này đang đóng góp tới 55% tổng giá trị xuất khẩu. Việt Nam cũng được coi là quốc gia dẫn đầu thế giới về lượng cung cấp loại trái này. Tuy nhiên, thị trường xuất khẩu chính của trái thanh long vẫn là Trung Quốc với 77% sản lượng, các thị trường khác chỉ chiếm tỉ lệ thấp như: châu Âu 4%, Mỹ 3%, Nhật 1,5%…

Xếp sau Trung Quốc là các thị trường như: Nhật Bản 5,08 triệu USD, đạt mức tăng 5,51% so với tháng cuối năm ngoái; tiếp đến Hoa Kỳ 5,07 triệu USD, tăng 10,12%; Thái Lan 4,96 triệu USD, tăng mạnh 91,95%.

Thống kê Hải quan về xuất khẩu rau quả tháng 1/2014. ĐVT: USD
 
Thị trường
 
T1/2014
 
T12/2013
T1/2014 so với T12/2013(%)
T1/2014 so cùng kỳ(%)
Tổng kim ngạch
83.856.420
108.946.893
-23,03
+6,06
Trung Quốc
32.770.116
34.946.496
-6,23
+14,24
Nhật Bản
5.076.232
4.811.104
+5,51
+7,54
Hoa Kỳ
5.068.123
4.602.407
+10,12
+4,63
Thái Lan
4.957.096
2.582.494
+91,95
+49,96
Malaysia
2.904.455
2.357.788
+23,19
-0,18
Nga
2.806.573
4.023.812
-30,25
-9,92
Hà Lan
2.770.026
3.185.681
-13,05
+98,85
Singapore
2.385.491
2.500.304
-4,59
+13,36
Australia
2.361.344
824.722
+186,32
+50,55
Canada
2.032.069
1.906.868
+6,57
+99,19
Hàn Quốc
1.966.130
2.141.846
-8,20
-1,03
Đài Loan
1.478.351
2.635.811
-43,91
-25,11
Indonesia
1.475.273
318.929
+362,57
+7,75
Lào
1.066.743
928.988
+14,83
+268,91
Đức
1.044.847
908.139
+15,05
+48,26
U.A.E
966.757
1.364.140
-29,13
+12,42
Pháp
895.946
1.271.978
-29,56
+61,22
Anh
591.558
503.153
+17,57
+49,18
Hồng kông
535.464
644.184
-16,88
-33,49
Italia
323.765
508.976
-36,39
-20,84
Ucraina
252.738
253.528
-0,31
+156,51
Campuchia
233.529
203.578
+14,71
-47,06
Cô Oét
190.450
329.374
-42,18
+13,11

Các chuyên gia cho rằng: Chúng ta mới chỉ tận dụng được lợi thế là nước duy nhất trồng được, còn việc cải tiến kĩ thuật để nâng cao năng suất và công tác marketing cho thương hiệu chưa được chú ý. Đây sẽ là mối nguy lớn nếu các quốc gia mạnh về kĩ thuật, công nghệ nhảy vào đầu tư. Việt Nam hiện có một số loại trái cây mà rất ít hoặc không một quốc gia nào trên thế giới trồng được như quýt tiều, vú sữa hay sơri… nhưng vẫn chưa tận dụng triệt để lợi thế này. Mới đây, một công ty của Nhật đã qua Gò Công (Tiền Giang) xây dựng một trung tâm nghiên cứu và sản xuất một loại thực phẩm chức năng từ trái sơri để xuất qua Nhật. Tại sao các doanh nghiệp Việt Nam không làm được điều tương tự, khi có nhiều lợi thế hơn.

Dĩ nhiên, để đưa trái cây Việt Nam thâm nhập sâu rộng hơn vào thị trường thế giới còn rất nhiều việc phải làm, trong đó có việc đàm phán về kiểm dịch thực vật với Mỹ, Nhật, Úc, New Zealand… Đáng nói là việc đàm phán này dường như đang đi chệch hướng. Tại sao Cục Bảo vệ thực vật chỉ đàm phán với các thị trường có tiêu chuẩn rất cao, trong khi thị trường Trung Quốc chiếm tới 2/3 giá trị xuất khẩu trái cây thì mình lại không đàm phán.

Bên cạnh đó, để nâng cao lợi thế cạnh tranh cho trái cây Việt, Viện trưởng Viện Cây ăn quả miền Nam cho rằng, các nhà vườn cũng như doanh nghiệp trong nước cần phải liên kết sản xuất, chấm dứt tình trạng sản xuất tự phát, nhỏ lẻ, thiếu quy hoạch hiện tại. Ngoài ra, việc đẩy mạnh công nghệ sau thu hoạch là hết sức cần thiết để có thể đưa trái cây Việt đi xa hơn, song song với việc áp dụng triệt để các tiêu chuẩn VietGap, GlobalGap trong sản xuất và việc đẩy mạnh công tác quảng bá tiếp thị, xây dựng thương hiệu.

Thủy Chung

Nguồn: Vinanet/Hải quan