Châu Phi là một thị trường cung cấp các loại nguyên liệu đầu vào quan trọng cho Việt Nam. Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, trong năm 2014, kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam từ thị trường này đạt 1,68 tỷ USD, tăng 18,7% so với năm 2013 trong khi xuất khẩu sang châu Phi đạt 3,1 tỷ USD, tăng 7,35%.

Các mặt hàng Việt Nam nhập khẩu chính từ khu vực này vẫn là hạt điều, bông, gỗ và sắt thép phế liệu, kim loại. Việt Nam nhập khẩu mặt hàng khí đốt hóa lỏng từ Angola và Nigeria, sản phẩm đá quý và kim loại quý từ Maurtitus, thức ăn gia súc và nguyên liệu từ Tanzania. Đặc biệt trong quý 4/2014, Việt Nam đã nhập khẩu dầu thô từ Cộng hòa Congo với kim ngạch lên tới 75,3 triệu USD.

Trong tháng đầu năm 2015, Cameroon là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam tại Châu Phi, với kim ngạch nhâp khẩu đạt 22,96 triệu USD. Thị trường có kim ngạch nhập khẩu lớn thứ hai là Nam Phi, đạt 7,26 triệu USD. Các mặt hàng Việt Nam nhập khẩu chính gồm sắt thép phế liệu (690.845 USD), chất dẻo nguyên liệu (481.894USD), kim loại thường (1,69 triệu USD), hàng rau quả (485.628 USD), gỗ và sản phẩm gỗ (582.154 USD).

Tiếp đến Bờ Biển Ngà (Côte d’Ivoire) đạt giá trị 3,81 triệu USD. Các mặt hàng nhập khẩu chính gồm hạt điều (2,55 triệu USD), bông (1,05 triệu USD.

Số liệu của TCHQ về nhập khẩu từ một số nước châu Phi tháng 1/2015

Mặt hàng

Kim ngạch T1/2015 (USD)

Camơrun

22.955.514

Nam Phi:

7.261.476

Hàng rau quả

485.628

Hóa chất

125.650

Sản phẩm hóa chất

1.092.807

Chất dẻo nguyênlieeuj

481.894

Gỗ và sản phẩm gỗ

582.154

Phế liệu sắt thép

62.898

Sắt thép các loại

690.845

Kim loại thường

1.689.722

Máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác

180.616

Bờ biển Ngà

3.813.234

Hạt điều

2.551.398

Bông các loại

1.051.792

Những lưu ý khi kinh doanh tại châu Phi

Thời gian vừa qua đã xảy ra hiện tượng doanh nghiệp châu Phi lừa tiền đặt cọc của nhà nhập khẩu Việt Nam, không chịu giao hàng hoặc không không thanh toán tiền hàng khi nhập khẩu như cam kết trong hợp đồng.

Để tránh những rủi ro và tìm kiếm cơ hội kinh doanh tại thị trường châu Phi, doanh nghiệp cần:

- Tích cực tham gia các đoàn nghiên cứu chính sách, khảo sát thị trường do Bộ Công Thương và các cơ quan XTTM tổ chức; tham dự các hội chợ, triển lãm quốc tế tổ chức tại mỗi nước và các cuộc hội thảo, diễn đàn doanh nghiệp song phương.

- Chủ động tìm kiếm thông tin thị trường, cơ hội kinh doanh trên các trang web chính thức như trang www.vietnamexport.com, trang www.moit.gov.vn của Bộ Công Thương, qua Vụ Thị trường Châu Phi, Tây Á, Nam Á (Bộ Công Thương) cũng như các Thương vụ, Đại sứ quán Việt Nam tại châu Phi (An-giê-ri, Ai Cập, Maroc, Nam Phi, Nigeria) và Đại sứ quán các nước châu Phi tại Việt Nam. Hạn chế việc tìm kiếm và giao dịch với khách hàng qua các trang mạng internet.

- Liên quan đến vấn đề thanh toán xuất nhập khẩu, doanh nghiệp nên đề nghị đối tác sử dụng L/C không hủy ngang mở tại các ngân hàng uy tín, đồng thời hạn chế cho khách hàng trả chậm. Tuyệt đối không nên sử dụng hình thức thanh toán D/A (Document Acceptance - nhờ thu chấp nhận chứng từ) đối với các khách hàng ở châu Phi bởi một khi khách hàng đề nghị hình thức thanh toán này, rất có thể doanh nghiệp xuất khẩu sẽ bị mất hàng. Nếu sử dụng hình thức thanh toán D/P, doanh nghiệp Việt Nam cần phải kèm theo điều khoản tiền đặt cọc (deposit). Tùy từng mặt hàng, doanh nghiệp cần đưa ra các mức % đặt cọc để bảo đảm an toàn cho các đơn hàng của mình (tốt nhất là 30% trở lên).

- Về nhập khẩu hàng từ châu Phi, cần tiến hành kiểm định hàng hóa thông qua tổ chức giám định quốc tế có uy tín tại nước sở tại trước khi đưa hàng lên tàu (qua các công ty như Bitec International SA, Văn phòng Veritas). Doanh nghiệp Việt Nam nên cố gắng đàm phán với nhà cung cấp để không phải đặt cọc tiền hoặc đặt cọc tối thiểu. Đối với những đơn hàng đầu tiên, chỉ nên mua với khối lượng nhỏ. Tốt nhất trong thời gian đầu, doanh nghiệp nên cử người sang giám sát việc thu mua và giao hàng ở nước sở tại.

- Khi đàm phán và ký kết hợp đồng với đối tác châu Phi, các doanh nghiệp nên lựa chọn những phương thức giao hàng, thanh toán an toàn, có lợi về mình. Hợp đồng phải có điều khoản ghi rõ cơ quan giải quyết tranh chấp (trọng tài hay tòa án) để làm cơ sở cho việc giải quyết khi có tranh chấp phát sinh.

Nguồn: vinanet/vietnamexporrt