Mỹ và Trung Quốc dự kiến sẽ tiến gần hơn tới một cơ chế thương mại có kiểm soát qua cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tuần này, trong đó hai bên có thể xác định khoảng 30 tỷ USD hàng hóa để giảm thuế và mở rộng giao dịch song phương.
Cơ chế được phía Mỹ gọi là “Hội đồng Thương mại” lần đầu được Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer đề cập hồi tháng 3/2026 như một kết quả trọng tâm cho hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung tại Bắc Kinh.
Theo các nguồn tin thân cận với chính quyền Trump, khuôn khổ ban đầu có thể là thỏa thuận giảm rào cản thương mại trị giá “30 tỷ USD đổi 30 tỷ USD”, chủ yếu áp dụng với các lĩnh vực không nhạy cảm về an ninh quốc gia.
Khác với các vòng đàm phán trước đây, Washington hiện không còn yêu cầu Bắc Kinh thay đổi mô hình kinh tế do nhà nước định hướng và phụ thuộc xuất khẩu. Thay vào đó, hai bên tập trung vào các mục tiêu thương mại mang tính định lượng trong một số lĩnh vực cụ thể, trong khi vẫn duy trì thuế quan và kiểm soát xuất khẩu đối với công nghệ nhạy cảm.
Ông Greer cho biết mục tiêu hiện nay là tìm cách “tối ưu hóa thương mại” giữa hai nền kinh tế có cấu trúc khác biệt, thay vì buộc Trung Quốc cải tổ mô hình phát triển.
Một số chuyên gia nhận định quy mô nhóm hàng hóa được xem xét giảm thuế có thể dao động từ 30-50 tỷ USD.
Các lĩnh vực được chú ý nhiều nhất hiện nay là năng lượng và nông sản. Mỹ đang muốn tăng xuất khẩu dầu thô, khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) và nông sản sang Trung Quốc, trong khi Bắc Kinh hiện vẫn duy trì nhiều mức thuế trả đũa đối với các mặt hàng này.
Ngoài mức thuế bổ sung phổ thông 10% áp lên hàng hóa Mỹ, Trung Quốc còn áp thuế 10% đối với dầu thô Mỹ, 15% với LNG và than đá, cùng mức thuế lên tới 55% đối với thịt bò Mỹ.
Ở chiều ngược lại, Mỹ hiện vẫn duy trì mức thuế 7,5% áp lên nhiều mặt hàng tiêu dùng Trung Quốc từ thời chiến tranh thương mại nhiệm kỳ đầu của ông Trump, bao gồm tivi màn hình phẳng, thiết bị lưu trữ, loa thông minh, tai nghe Bluetooth, đồ gia dụng và giày dép. Các mặt hàng này hiện còn chịu thêm mức thuế tạm thời 10% của Mỹ áp dụng trên diện rộng.
Washington cũng đang xem xét khôi phục hoặc gia hạn một số miễn trừ thuế đối với hơn 2.200 nhóm sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc từng được áp dụng trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump. Một số mặt hàng liên quan thiết bị sản xuất pin mặt trời, linh kiện công nghiệp và thiết bị y tế có thể được miễn thuế dài hạn.
Ngoài thương mại hàng hóa, hai bên dự kiến cũng sẽ thảo luận về cơ chế “Hội đồng Đầu tư” nhằm xử lý các vấn đề đầu tư song phương. Tuy nhiên, giới chức Mỹ cho biết chưa sẵn sàng thúc đẩy các chương trình đầu tư quy mô lớn với Trung Quốc.
Nhiều nghị sĩ Mỹ cùng các hiệp hội ngành ô tô, thép và công nghệ cũng đã cảnh báo Nhà Trắng không nên mở cửa cho đầu tư Trung Quốc vào lĩnh vực sản xuất ô tô tại Mỹ do lo ngại ảnh hưởng tới nền tảng công nghiệp trong nước.
 

Nguồn: Vinanet/VITIC (Theo Reuters)