Lâu nay, Việt Nam luôn đặt mục tiêu cân bằng cán cân thương mại và tiến tới xuất siêu. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, nhập siêu lại là điều cần thiết.
Trong 10 tháng, đã có 22 mặt hàng đạt kim ngạch XK từ 1 tỷ USD trở lên, trong đó có 6 mặt hàng đạt từ 5 tỷ USD trở lên (tăng 1 mặt hàng so với 9 tháng), cao nhất là dệt may 12,54 tỷ USD, tiếp đến là điện thoại các loại và linh kiện 9,93 tỷ USD, dầu thô trên 7 tỷ USD, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện gần 6,1 tỷ USD, giày dép gần 5,7 tỷ USD, thuỷ sản trên 5 tỷ USD
Tháng 10: Nhập siêu trở lại
Sau 4 tháng liên tiếp xuất siêu, tháng 10, Việt Nam quay trở lại tình trạng nhập siêu. Theo số liệu của Bộ Công Thương, trong tháng 10, kim ngạch XK của Việt Nam ước đạt 9,9 tỷ USD, tăng 4,4% so với tháng 9 và tăng 17,4% so với cùng kỳ năm 2011. Trong số này, XK của các DN FDI (không kể dầu thô) ước đạt 5,6 tỷ USD, tăng 5,7% so với tháng 9 và tăng 17,7% so với cùng kỳ năm trước.
Tính chung 10 tháng đầu năm, kim ngạch XK ước đạt hơn 93,45 tỷ USD, tăng 18,4% so với cùng kỳ. Trong kết quả đó, XK của DN FDI (không kể dầu thô) đã lên tới 51,55 tỷ USD, tăng 34,9%. Đặc biệt, trong số các mặt hàng chủ lực về XK, dệt may tiếp tục đứng ngôi đầu với giá trị XK đạt 1,4 tỷ USD trong tháng 10. Các sản phẩm khác như điện thoại các loại và linh kiện điện tử cũng có kim ngạch khá, đạt 1,3 tỷ USD trong tháng 10.
Tháng 10, kim ngạch NK hàng hoá của Việt Nam ước đạt 10,4 tỷ USD, tăng 11,7% so với tháng 9 và tăng 12,6% so với tháng 10-2011, trong đó, kim ngạch NK của các DN FDI ước đạt 5,6 tỷ USD, tăng 11,1% so với tháng 9 và tăng 23,1% so với tháng 10-2011. Tính chung 10 tháng, kim ngạch NK ước đạt 93,81 tỷ USD, tăng 6,8% so với cùng kỳ, trong đó, kim ngạch NK của các DN 100% vốn trong nước ước đạt 44,62 tỷ USD, giảm 7,3% so với cùng kỳ, chiếm tỷ trọng gần 47,7% tổng kim ngạch NK. Như vậy, con số nhập siêu tháng 10 và 10 tháng lần lượt là 500 triệu USD và 357 triệu USD.
Đại diện Vụ Kế hoạch (Bộ Công Thương) nhìn nhận, tốc độ tăng trưởng NK trong 10 tháng tiếp tục thấp hơn so với tốc độ tăng trưởng XK góp phần cải thiện cán cân thương mại. Tuy nhiên, NK của khối DN trong nước giảm, trong khi NK của khối DN FDI vẫn tăng cao. Điều này đồng nghĩa với việc, khu vực DN trong nước vẫn tiếp tục gặp khó khăn, trong khi các DN FDI có ưu thế về vốn, về kỹ thuật - công nghệ, về năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh, về quảng cáo, tiếp thị, về sự hỗ trợ của các công ty mẹ với mạng lưới chi nhánh rộng khắp trên thế giới.
Việc Việt Nam chuyển từ trạng thái xuất siêu trong 9 tháng sang nhập siêu trong 10 tháng là tín hiệu đáng mừng, bởi đây là dấu hiệu cho thấy thị trường đang dần hồi phục. Tốc độ tăng trưởng NK trong 10 tháng năm 2012 tiếp tục thấp hơn so với tốc độ tăng trưởng XK (XK tăng 18,4%, NK tăng 6,8%) góp phần cải thiện cán cân thương mại.
Nếu NK trong 2 tháng cuối năm bằng với mức của tháng 10 (10,4 tỷ USD), thì cả năm sẽ ở mức 114,6 tỷ USD, khi đó nhập siêu cả năm sẽ là 1,3 tỷ USD, thấp hơn rất nhiều so với mức trên 9,84 tỷ USD của năm 2011 và tỷ lệ nhập siêu so với XK sẽ là 1,1%, thấp xa so với tỷ lệ 10,2% tương ứng của năm 2011. Như vậy, mục tiêu kiềm chế nhập siêu trong năm hoàn thành ngoài sự mong đợi.
Tuy nhiên, Bộ Công Thương vẫn quan ngại, việc NK của nhóm hàng cần NK (gồm nguyên nhiên vật liệu và máy móc thiết bị) tăng trưởng thấp cũng gây ra những khó khăn đối với việc đầu tư, phát triển sản xuất trong nước và sản xuất, gia công, chế biến hàng XK.
Bởi trên thực tế, các ngành công nghiệp ở Việt Nam vẫn chủ yếu dựa vào NK từ bên ngoài, khi nhu cầu nhập nguyên nhiên liệu sụt giảm cũng đồng nghĩa với việc các ngành sản xuất đang gặp nhiều khó khăn. Ngoài ra, việc giảm NK nhóm hàng tiêu dùng là do kinh tế khó khăn, tồn kho lớn, sức mua giảm chứ không phải do các biện pháp kiềm chế nhập siêu mang tính chất hành chính đã phát huy tác dụng.
Do đó, khi nền kinh tế được phục hồi thì vấn đề kiềm chế nhập siêu lại trở nên “nóng”, cần thiết có biện pháp để kiềm chế. Ngoài các biện pháp hành chính, các bộ, ngành cần xây dựng các hàng rào kỹ thuật, có sự phân tích về cơ cấu mặt hàng để biết những mặt hàng nào trực tiếp phục vụ sản xuất và những mặt hàng gì chỉ phục vụ cho cuộc sống hàng ngày của người dân. Nhất là khi Việt Nam chủ yếu nhập siêu, thậm chí quá phụ thuộc vào một số thị trường như Trung Quốc, Hàn Quốc…