Kinh tế thế giới suy thoái đã khiến xuất khẩu Việt Nam gặp nhiều khó khăn. Không chỉ sản lượng sụt giảm mà giá xuất khẩu của hầu hết các mặt hàng cũng đã giảm mạnh. Giá của hầu hết các mặt hàng nông sản như: cà phê, chè, hạt tiêu, nhân điều, rau quả, cao su… đều giảm so với tháng trước và giảm tới 30% so với cùng kỳ năm ngoái.
Hiện nay, các mặt hàng công nghiệp chế biến như dệt may, da giày, hàng điện tử linh kiện máy tính, sản phẩm gỗ, sản phẩm nhựa… kim ngạch xuất khẩu đều giảm. Hiện các ngành này vẫn đang loay hoay tìm hợp đồng mới do nhu cầu tiêu dùng trên thế giới giảm. Ngoài ra, tình hình thanh toán gặp khó khăn nên các doanh nghiệp xuất khẩu cũng thận trọng hơn trong ký kết hợp đồng.
Trong thời gian qua, nhiều biện pháp hỗ trợ xuất khẩu đã và đang được xem xét. Về chính sách tiền tệ, đã có những động thái tích cực nhằm cắt giảm lãi suất và từng bước làm suy yếu đồng nội tệ để giảm lạm phát. Trong đó, việc cắt giảm lãi suất cơ bản (hiện còn 7%) là động thái tích cực và dự báo xu hướng này sẽ tiếp tục trong những tháng tiếp theo để thúc đẩy xuất khẩu.
Dự báo, xuất khẩu của các nước châu Á sẽ phục hồi trong thời gian tới và khu vực châu Á sẽ tiếp tục là một trong những điểm đến cho các nhà đầu tư toàn cầu.
Theo số liệu thống kê chính thức, kim ngạch xuất khẩu thực tế của cả nước trong tháng 1/2009 đạt 3,77 tỉ USD, giảm 19,3% so với tháng 12/2008 và giảm 23,2% so với cùng kỳ năm 2008. Trong tháng 1/2009, lần đầu tiên kể từ sau tháng 1/2006 Việt Nam xuất siêu tới 467 triệu USD.
Mặc dù trùng với thời gian nghỉ Tết Nguyên đán và chịu tác động tiêu cực của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu nhưng khối lượng xuất khẩu một số mặt hàng vẫn đạt khá như dầu thô đạt 691 ngàn tấn, tăng 13,13% so với cùng kỳ năm 2008 (đáng chú ý giá xuất khẩu mặt hàng này cũng đã tăng đáng kể trở lại, tăng trên 5% so với giá xuấ khẩu trung bình trong tháng 12/2008), gạo đạt 102 ngàn tấn, tăng gấp đôi so với tháng 1/2008. Đặc biệt kim ngạch xuất khẩu sản phẩm đá quý và kim loại quý tăng rất mạnh, đạt 140 triệu USD, tăng gấp 7,5 lần so với tháng 1/2008.
Ngoài ra ở mặt hàng như dệt may, mặc dù kim ngạch xuất khẩu giảm 11% nhưng xét trong bối cảnh khó khăn chung thì đây vẫn là kết quả đáng khích lệ.
Những mặt hàng đều giảm mạnh kim ngạch xuất khẩu trong tháng so với tháng 12/2008 như cà phê (giảm –32,35%), gạo (giảm –36,13%), cao su ( giảm –69,52%), giày dép (giảm –31,32%)… Trong tháng có mặt hàng đá quý và kim loại qúy tăng mạnh (171,95%), than đá tăng khá (22,2%), dầu thô tăng nhẹ.
So với tháng 1/2008, có 3 mặt hàng tăng mạnh về trị giá xuất khẩu là gạo tăng 114,15%; đá quý và kim loại quý tăng 645,96%; linh kiện điện tử và vi tính tăng 3181,27%; than đá tăng nhẹ 15,95%… còn lại các mặt hàng khác đều giảm mạnh.
Đáng chú ý trong hoạt động ngoại thương tháng 1/2009 là kim ngạch nhập khẩu giảm rất mạnh, chỉ đạt 3,33 tỉ USD, giảm 41,2% so với tháng 12/2008 và giảm 54% so với cùng kỳ năm 2008.
Trong đó, những mặt hàng giảm mạnh kim ngạch nhập khẩu gồm có sắt thép giảm tới 80,66% về lượng và giảm 82,16% về kim ngạch so với cùng kỳ năm 2008, phân bón giảm 47,8% về lượng và 52% về trị giá, ôtô nguyên chiếc giảm 75,48% so với cùng kỳ năm ngoái.