Trong tháng 1/2009, kim ngạch xuất khẩu của cả nước ước đạt 3,8 tỷ USD, giảm 24,2% so với cùng kỳ năm trước (tương đương với 1,2 tỷ USD) và giảm 18,6% so với tháng 12/2008.
Trong đó, giá xuất khẩu của tất cả các mặt hàng tiếp tục giảm sâu là nguyên nhân chủ yếu ảnh hưởng đến kim ngạch xuất khẩu. Mặt hàng dầu thô mặc dù lượng xuất khẩu tăng nhưng do giá xuất khẩu giảm đã làm giảm 576 triệu USD so với cùng kỳ.
Các mặt hàng nông sản khác như cà phê, nhân điều, chè lượng xuất khẩu giảm khoảng từ 20-30% và giá xuất khẩu giảm khoảng 30% so với cùng kỳ năm ngoái. Các mặt hàng công nghiệp chế biến như dệt may, da giầy, hàng điện tử linh kiện máy tính, sản phảm gỗ, sản phẩm nhựa... kim ngạch xuất khẩu đều giảm từ 20 - 30%. So với tháng 1/2008, trong tháng đầu năm nay duy nhất có mặt hàng gạo tăng cả về lượng và trị giá (lượng tăng 229% và trị giá tăng 254%).
Theo đánh giá của Bộ Công Thương, nguyên nhân kim ngạch xuất khẩu ngay trong tháng đầu năm 2009 giảm do nhu cầu tiêu dùng trên thế giới giảm đã làm cho các ngành như dệt may, hàng điện tử, sản phẩm gỗ… gặp khó khăn trong ký kết hợp đồng mới. Thanh toán gặp khó khăn nên các doanh nghiệp thận trọng trong ký kết hợp đồng.
Bên cạnh đó, kinh tế thế giới suy thoái đã khiến cho tiêu thụ các mặt hàng nông sản xuất khẩu của Việt Nam khó khăn trong khâu tìm đầu ra.
Mặt hàng chiếm kim ngạch xuất khẩu lớn của Việt Nam là dầu thô nhưng giá dầu thế giới giảm, tình hình thế giới có nhiều biến động nên việc tìm kiếm khách hàng cũng rất khó khăn. Giá của hầu hết các mặt hàng xuất khẩu như: cà phê, chè, hạt tiêu, nhân điều, rau quả, cao su... đều giảm so với tháng trước và so với cùng kỳ năm trước.
Mặt hàng thuỷ sản, giá giảm kéo dài đã không khuyến khích nông dân nuôi tôm xuất khẩu làm nguồn xuất khẩu hạn chế. Trong khi nhu cầu tiêu dùng trên thế giới thu hẹp, cộng thêm với việc Nga ngừng nhập khẩu cá tra của Việt Nam càng làm cho xuất khẩu thủy sản khó khăn hơn.
Riêng với mặt hàng dệt may (có kim ngạch xuất khẩu đứng thứ hai sau dầu thô), do đơn hàng xuất khẩu bị cắt giảm mạnh nên một số doanh nghiệp nước ngoài tại Đồng Nai, Bình Dương, Vũng Tàu, Long An… phải đóng cửa.
Dự kiến năm 2009, thị trường Mỹ sẽ giảm nhập khẩu trên 15% hàng dệt may; Giá hàng hóa tại các thị trường xuất khẩu chính dự kiến giảm trên 20%.
Để tháo gỡ những khó khăn cho ngành dệt may, vừa qua các doanh nghiệp đã kiến nghị Chính phủ xin hỗ trợ: trích 1% kim ngạch xuất khẩu để giải quyết khó khăn tài chính cho người lao động trong các xí nghiệp dệt may đang gặp khó khăn và có nguy cơ đóng cửa (kiến nghị này dành cho các doanh nghiệp có thành tích trong xuất khẩu); hỗ trợ doanh nghiệp từ ngân sách bằng cách bù lãi suất vay ngân hàng; hỗ trợ trị giá khoảng 50 tỷ đồng dùng cho hoạt động quảng bá và xúc tiến thương mại.