Tại TP.HCM, Cục Quản lý cạnh tranh, Bộ Công Thương vừa tổ chức hội thảo “Giới thiệu về hệ thống cảnh báo sớm các vụ kiện chống bán phá giá” đối với hàng hóa xuất khẩu Việt Nam.
Đây được xem là công cụ hỗ trợ đắc lực cho các doanh nghiệp xuất khẩu nước ta trước các động thái gây khó khăn từ thị trường nước ngoài.
Những năm gần đây, song song với thương mại toàn cầu ngày càng tự do hoá thì các biện pháp chống bán phá giá cũng được áp dụng ngày càng tăng. Biện pháp này đã và đang bị lạm dụng như là các hàng rào phi thuế quan để bảo hộ các ngành sản xuất trong nước. Đối với DN Việt Nam, với lợi thế là giá nhân công rẻ, điều kiện tự nhiên ưu đãi, người lao động chăm chỉ, cần cù… đã tạo ra những sản phẩm có khả năng cạnh tranh cao trên thị trường quốc tế, nhiều ngành công nghiệp nội địa của nước nhập khẩu cảm thấy bất lợi nên họ đã sử dụng biện pháp chống bán phá giá để đối phó.
Tính từ ngày 1/4/1994 đến ngày 30/6/2010, hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam đã phải đối mặt tới 34 vụ kiện chống bán phá giá, trong đó, nhiều nhất là thị trường EU (10 vụ kiện đối với hàng hóa Việt Nam), kế đến là thị trường Thổ Nhĩ Kỳ (5 vụ), Hoa Kỳ (4 vụ). Theo đó, ngành hàng máy tính, các sản phẩm điện tử và linh kiện bị kiện bán phá giá nhiều nhất (8 vụ), kế đến là giày dép các loại (5 vụ), nông sản và đồ gia dụng (3 vụ), cao su (2 vụ). Về đặc điểm các vụ kiện chống bán phá giá, 21/34 vụ kiện này nhằm vào Top 15 ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, 27/34 vụ kiện nhằm vào Top 20 thị trường xuất khẩu chủ lực. Số vụ kiện có chiều hướng ngày càng tăng và luôn giữ ở mức cao (trung bình 4 vụ kiện/năm).
Theo ông Bạch Văn Mừng, Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh, giai đoạn 1 của hệ thống cảnh báo các vụ kiện chống bán phá giá sẽ tập trung vào 5 ngành hàng và 2 thị trường như các doanh nghiệp đã kiến nghị, giai đoạn 2 sẽ mở rộng cho 10 ngành hàng và 5 thị trường và giai đoạn 3 sẽ mở rộng cho 20 ngành hàng và 10 thị trường xuất khẩu.
Ông Bạch Văn Mừng, Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh cho biết, các ngành hàng bị kiện của Việt Nam thường sử dụng nhiều lao động như ngành dệt may, da giày, thủy sản… nên khi đối mặt với các vụ kiện này, các DN Việt Nam không chỉ bị thiệt hại về tài chính mà còn gây phân hóa rất mạnh về thị trường lao động như mất việc làm, cắt giảm lương… Trong khi đó, ông Amarnath Reddy, Cố vấn cấp cao của Chương trình Hỗ trợ cạnh tranh toàn cầu cảnh báo, các vụ kiện bán phá giá có thể gây cản trở nghiêm trọng cho sự phát triển của ngành công nghiệp của các nước đang phát triển, giảm nguồn thu ngoại tệ, gây mất ổn định tình hình sản xuất trong nước.
Tại Việt Nam, phần lớn các doanh nghiệp có sản phẩm bị kiện bán phá giá là các DN có vốn vay lớn, đầu tư đầu vào cao. Trong khi đó, lĩnh vực chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ là những lĩnh vực còn rất mới đối với DN Việt Nam. Chính vì vậy, làm thế nào để cảnh báo sớm và giảm thiệt hại do các vụ kiện chống bán phá giá được xem là vô cùng cấp bách trong bối cảnh hiện nay.
Theo Cục Quản lý cạnh tranh, có 3 dấu hiệu để cảnh báo một ngành hàng có nguy cơ bị kiện bán phá giá ở thị trường nước ngoài, đó là: sản lượng một ngành hàng xuất khẩu sang một quốc gia nào đó lớn (từ 3% trở lên); tốc độ xuất khẩu gia tăng mang tính đột biến; giá bán thấp so với các sản phẩm cùng loại tại quốc gia đó.
Cục Quản lý cạnh tranh cho biết, trước mắt, cơ quan này sẽ xây dựng hệ thống cảnh báo sớm cho các DN xuất khẩu có nguy cơ bị kiện bán phá giá tại những thị trường trọng điểm. Bên cạnh đó, hỗ trợ thông tin trong quá trình xảy ra vụ kiện nhằm giảm thiểu thiệt hại cho DN. Cũng theo Cục Quản lý cạnh tranh, cơ sở để xây dựng hệ thống cảnh báo này chính là quy định pháp luật của nước sở tại (nước nhập khẩu), bao gồm những quy định về thị phần tối thiểu, quy định về biên độ phá giá, quy định về tính toán thiệt hại, thông lệ và tập quán của nước nhập khẩu, động thái của cơ quan chức năng nước nhập khẩu, động thái của các nhà sản xuất trong nước, thông tin trên báo chí… Qua đó, xác định nguyên tắc xây dựng hệ thống cảnh báo các vụ kiện chống bán phá giá là kết hợp phân tích định lượng và định tính, bao gồm các bước: xây dựng website cảnh báo, phát hành bản tin cảnh báo sớm, khuyến nghị các chính sách, phân tích theo yêu cầu của DN, tìm kiếm thông tin xuất nhập khẩu…
Tại hội thảo, phần lớn các DN đã từng có các mặt hàng bị kiện bán phá giá đều kiến nghị, khi xây dựng hệ thống cảnh báo các vụ kiện chống bán phá giá, Cục Quản lý cạnh tranh nên tập trung ngay vào 5 nhóm ngành chính là: dệt may, da giày, thủy sản, đồ gỗ và dây cáp điện và tập trung vào hai thị trường xuất khẩu chủ lực là EU và Hoa Kỳ. Bên cạnh đó, nhiều DN khác cũng cho rằng, Cục Quản lý cạnh tranh nên xây dựng cơ chế ngược lại để kiểm soát giá bán đối với các mặt hàng nhập khẩu, bởi vì ngay tại thị trường trong nước, các DN Việt Nam có nguy cơ bị thua trên sân nhà khi phải đối mặt với các mặt hàng giá rẻ từ các nước khác./.