Giá giảm, nhu cầu mua hàng tại nhiều thị trường xuất khẩu cũng giảm, nhiều doanh nghiệp (DN) xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ (TCMN), mây tre... buộc phải tạm ngưng sản xuất. Không có việc làm, những người thợ vốn chỉ sống bằng đôi tay đan lát đang bị đẩy vào cảnh khốn khó.
Nhiều hợp tác xã xuất khẩu hàng TCMN cho biết họ đã bắt đầu gặp khó khăn ngay từ đầu năm 2008 do giá nguyên liệu, nhân công tăng, lãi suất ngân hàng cao, vốn sản xuất eo hẹp... Chỉ riêng giá nguyên phụ liệu đầu vào năm nay đã tăng 40-50%... Cụ thể, giá lá buông từ 6.000 đồng lên 10.000 đồng/kg; các loại nguyên liệu cói, lục bình, tre tăng trung bình từ 2.500 đồng/kg lên 3.000 đồng/kg... HTX Hiệp Lực (Biên Hòa, Đồng Nai) đến hết tháng 10/2008 cũng chỉ xuất khẩu được 7 tỉ đồng trong khi năm ngoái là 12 tỉ đồng.
Năm 2009, tình hình sẽ tiếp tục gặp khó khăn. Nhiều Việt kiều tại khu vực Liên Xô cũ thường xuyên mua các mặt hàng TCMN cho biết họ sẽ không mua nữa. Một DN xuất khẩu hàng TCMN sang EU cũng cho biết các nhà nhập khẩu đã giảm tới 70% lượng hàng. Không những vậy, họ còn ép giảm giá hơn 30% và nhiều khả năng ít nhất nửa năm sau, họ vẫn tiếp tục cắt giảm hàng hóa.
Khi thị trường xuất khẩu vẫn tiếp tục khó khăn, nhiều DN đã tìm cách quay lại “sân nhà”, khai thác thị trường nội địa. Nhiều DN cho rằng để vượt qua khó khăn, bên cạnh nỗ lực “tự bơi” của họ, Chính phủ nên hỗ trợ DN qua việc cho vay vốn ngân hàng với lãi suất ưu đãi. Bớt gánh nặng về lãi suất, DN sẽ không bị áp lực phải bù đắp phần đội giá sản phẩm do lãi suất bằng việc giảm giá thu mua trong dân như hiện nay.
Theo ông Đặng Quốc Hùng, phó chủ tịch Hiệp hội Gỗ TCMN và chế biến gỗ TP.HCM, năm 2007 kim ngạch xuất khẩu hàng TCMN đạt khoảng 750 triệu USD. Năm 2008, mục tiêu của ngành là có tên trong danh sách các mặt hàng xuất khẩu đạt 1 tỉ USD. Tuy nhiên, với tình hình hiện nay, các chỉ tiêu trên rất khó có thể hoàn thành.