Xuất khẩu vào EU: Nhiều rào cản cần gỡ bỏ

Nền kinh tế Việt Nam đang ngày càng tăng trưởng lớn mạnh và EU tiếp tục coi Việt Nam là một trong những đối tác quan trọng của mình trên tất cả các lĩnh vực. EU là một đối tác đầu tư quan trọng của Việt Nam đặc biệt là lĩnh vực công nghiệp, xây dựng. Thời gian qua doanh nghiệp EU đã đầu tư 6 tỷ USD vào công nghiệp nặng, dầu khí 2,4 tỷ USD… 20 năm qua, từ khi Việt Nam và EU ký Hiệp định khung về hợp tác, quan hệ hai bên đã phát triển sâu rộng. EU nhanh chóng trở thành đối tác kinh tế hàng đầu của Việt Nam, tổng kim ngạch thương mại hai chiều tăng nhanh từ 1,5 tỷ USD năm 1995 lên 15,2 tỷ USD năm 2009. Trong đó xuất khẩu (XK) của Việt Nam vào EU tăng 3,32 lần, đạt 9,38 tỷ USD. Trong 9 tháng năm 2010, Việt Nam đã XK sang thị trường này lượng hàng hóa trị giá 7,8 tỷ USD và nhập khẩu từ EU lượng hàng hóa trị giá 5 tỷ USD. Tuy nhiên, ông Sean Doyle cũng cảnh báo, mặc dù Việt Nam đang xuất siêu vào thị trường EU nhưng mức xuất siêu này đang có dấu hiệu suy giảm.

Bên cạnh đó, mặc dù hoạt động giao thương giữa Việt Nam và EU đã được nâng lên tầm "đối tác chiến lược", nhưng vẫn còn một số vướng mắc cần tháo gỡ. Theo Thứ trường Bộ Công thương- Trần Quốc Khánh: Giữa Việt Nam và EU có sự chênh lệch khá lớn về trình độ phát triển dẫn đến hệ thống quy định tiêu chuẩn của EU nhiều khi vượt quá khả năng đáp ứng của doanh nghiệp Việt Nam khi XK vào EU. Các doanh nghiệp EU cũng đặt ra những yêu cầu caokhi đầu tư kinh doanh vào Việt Nam. Để bảo hộ doanh nghiệp của mình, EU cũng đã đặt ra một số rào cản kỹ thuật đối với hàng Việt Nam XK vào thị trường này. "Đơn cử việc EU áp thuế chống bán phá giá, đưa một số mặt hàng XK của Việt Nam ra khỏi danh mục các mặt hàng được hưởng hệ thống ưu đãi phổ cập, điển hình là mặt hàng giầy mũ da", ông Khánh nói. Những tồn tại này nếu không được xử lý thỏa đáng sẽ trở thành rào cản, vô hiệu hóa các cam kết giảm thuế nhập khẩu của EU trong FTA, tạo ra sự mất cân đối về cơ hội tiếp cận thị trường của cả Việt Nam và EU.

Mặc dù vẫn còn một số tồn tại cần khắc phục nhưng triển vọng hợp tác phát triển giữa EU với VN là rất lớn bởi EU là thị trường có kim ngạch nhật khẩu đạt 1.569 tỷ Euro.

Trong giai đoạn từ này đến năm 2015, Việt Nam cần tập trung XK vào EU những mặt hàng nông sản, khoáng sản và hàng tiêu dùng sử dụng nhiều lao động như: may mặc, giầy dép, đồ gỗ, thủy sản…với chất lượng mẫu mã đạt tiêu chuẩn EU đề ra. Doanh nghiệp cũng cần gia tăng tỷ trọng các sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn từ đó xây dựng thương hiệu Việt đối với thị trường này. Bên cạnh đó các doanh nghiệp cũng cần chú trọng nhập khẩu từ EU công nghệ tiên tiến nhưng phải gắn với việc chuyển giao công nghệ, nhất là công nghệ thông tin, sinh học.

Bên cạnh việc thực hiện nghiêm túc các cam kết song phương với EU và cam kết WTO về mở cửa thị trường, Nhà nước cần tạo môi trường kinh doanh thuận lợi để thu hútvốn đầu tưtrực tiếp nước ngoài từ các nước EU vào các ngành công nghiệp chế tạo, công nghệ cao; Xúc tiến đàm phán ký kết các Hiệp định Bảo hộ đầu tư với các nước thành viên EU.

Kể từ khi có Luật Đầu tư nước ngoài, EU đã có 1.036 dự án đầu tư tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký xấp xỉ 16 tỷ USD và là một trong các nhà đầu tư hàng đầu tại Việt Nam. Các dự án đầu tư của EU tập trung nhiều nhất vào ngành công nghiệp xây dựng, khai thác dầu khí, dịch vụ và nông, lâm nghiệp. Hiện, các tập đoàn lớn của EU đều đã có mặt tại Việt Nam và đang hoạt động hiệu quả như Shell, Siemens, Alcatel