Bộ trưởng Vinh: Xã hội càng phát triển càng nhiều ngành kinh doanh có điều kiện

Sáng nay, Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam (VBF) giữa kỳ tổ chức tại Hà Nội với chủ đề "Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp để hội nhập Quốc tế". Diễn đàn năm nay diễn ra trong bối cảnh hàng loạt các hiệp định thương mại tự do (FTA) giữa Việt Nam và các nước đã và sắp được ký kết, hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) được kì vọng hoàn thành trong thời gian tới cũng như Luật Đầu tư và Luật doanh nghiệp sửa đổi có hiệu lực từ 1/7/2015.

Tại bài phát biểu khai mạc của Chủ tịch Phòng thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Vũ Tiến Lộc, khảo sát doanh nghiệp của VCCI hồi tháng 4/2015 cho thấy, hiệu quả hoạt động của khu vực doanh nghiệp tư nhân trong nước còn chưa được cải thiện đáng kể.

Gần 70% doanh nghiệp kinh doanh không có lãi và mặc dù khu vực kinh tế tư nhân trong nước đã đóng góp gần 50% GDP, nhưng riêng khu vực kinh tế cá thể đã đóng góp tới trên 33% GDP, cho thấy khu vực tư nhân còn quá manh mún. Trong số các doanh nghiệp tư nhân đang hoạt động thì doanh nghiệp lớn chỉ chiếm chưa đầy 2%, doanh nghiệp vừa chiếm 2%, còn lại 96% là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Quy mô nhỏ, tính chất phi chính thức lớn, quản trị yếu kém, công nghệ thấp, khó tiếp cận nguồn vốn, khó tiếp cận thị trường, sức cạnh tranh không cao… đang là thực trạng phổ biến của các doanh nghiệp tư nhân trong nước.

Vì vậy, theo ông Lộc, để khu vực kinh tế tư nhân trong nước phải là động lực tăng trưởng chính, bảo đảm tính tự chủ của nền kinh tế và bảo đảm sự kết nối có hiệu quả giữa khu vực FDI và khu vực kinh tế nội địa, trong 9 giải pháp đưa ra, Chủ tịch VCCI đề nghị thực hiện nghiêm túc yêu cầu của Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư mới về các ngành nghề kinh doanh có điều kiện và các điều kiện kinh doanh, tránh tình trạng Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư thì mở ra nhưng các Luật chuyên ngành và Nghị định, Thông tư hướng dẫn thì khép lại.

"Phải tiến hành rà xét và gỡ bỏ ngay các điều kiện kinh doanh và giấy phép kinh doanh không còn phù hợp trong số 5000 thủ tục và điều kiện kinh doanh của 267 ngành nghề kinh doanh có điều kiện được quy định trong Luật Đầu tư, đồng thời với việc xóa bỏ tất cả các giấy phép và điều kiện kinh doanh nằm ngoài danh mục 267 ngành nghề đó', Chủ tịch VCCI nói.

Cùng quan điểm với ông Lộc, bà Virginia Foote, Đồng Chủ tịch Liên minh VBF cho biết, một trong những nội dung quan trọng của việc nâng cao năng lực cạnh tranh trong nước là là dỡ bỏ bức tường ngăn cách giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp nước ngoài. Việc các doanh nghiệp nước ngoài phải xin phép với 267 ngành kinh doanh là biện pháp nhằm đưa ra để bảo vệ doanh nghiệp trong nước, nhưng thực tế là biện pháp này đưa ra không mang lại hiệu quả nhiều bằng việc thực hiện lại.

Tại phần phản biện từ đại diện từ Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh thừa nhận danh mục các ngành nghề cấm kinh doanh và kinh doanh có điều kiện 267 ngành nghề là nhiều, dài và nhiều ngành nghề chưa có hướng dẫn cụ thể.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Vinh giải thích, Việt Nam vừa thực hiện một bước mà chưa nước nào từng thực hiện nhằm nâng cao môi trường kinh doanh là thống kê lại các loại văn bản về ngành nghề cấm, có điều kiện nói trên trong tất cả các văn bản được ban hành trước đây và nhấn mạnh đây là việc "cực kỳ khó".

Vì vậy, khi ban hành Luật Đầu tư sửa đổi có hiệu lực từ 1/7/2015, giảm số ngành nghề cấm kinh doanh từ 51 xuống 6 và ngành nghề kinh doanh có điều kiện từ 386 xuống 267 ngành. Luật cũng quy định, hàng năm rà soát lại các điều kiện của các ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo hướng minh bạch và cụ thể các điều kiện.

Ông Vinh cũng lý giải thêm rằng, trong số 267 ngành nghề kinh doanh có điều kiện thì chỉ có hơn 100 ngành nghề áp dụng riêng đối với doanh nghiêp nước ngoài còn lại thì áp dụng chung cho tất cả các ngành nghề.

Bộ trưởng phản biện lại các đề xuất cho rằng danh mục số lượng ngành nghề này là quá nhiều, mà cho rằng một xã hội càng phát tiển, tiên tiến thì các ngành nghề kinh doanh càng phải có điều kiện, ví dụ như với ngành y tế chăm sóc sức khoẻ, thực phẩm...Chẳng hạn như Đức còn có quy định chặt chẽ và nhiều hơn với các ngành kinh doanh có điều kiện.

Theo ông Vinh, Việt Nam còn phải đang làm nhiều hơn, và làm nhiều hay ít là phù hợp với nền kinh tế. Tuy nhiên, ông Vinh cũng thừa nhận việc vấn đề ở đây là một số ngành thuộc lĩnh vực các ngành nghề kinh doanh có điều kiện nhưng chưa đưa ra được điều kiện cụ thể, và các Bộ sẽ phải nhanh chóng làm việc này để chuyển tới Bộ tập hợp. Từ 1/7, khi Luật đầu tư có hiệu lực thì chỉ có từ Chính phủ trở lên như Luật, nghị định về ngành nghề kinh doanh có điều kiện mới có hiệu lực và mọi thông tin sẽ được Cổng thông tin đăng ký doanh nghiệp Quốc gia.

Người đứng đầu Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng nhấn mạnh nỗ lực của Chính phủ khi trước đây, giấy chứng nhận đầu tư với doanh nghiệp nước ngoài là 45 ngày thì hiện tại, thời gian cấp hai loại giấy phép là Giấy chứng nhận đầu tư và Giấy đăng ký kinh doanh chỉ còn 17 ngày, trong đó giấy đăng ký kinh doanh cấp trong tối đa 2 ngày và không được yêu cầu bất kì giấy tờ khác ngoài hồ sơ thành lập doanh nghiệp.