Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho biết các quốc gia áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu đối với các tập đoàn đa quốc gia đã ghi nhận nguồn thu thuế doanh nghiệp tăng lên, nhưng chưa xuất hiện tình trạng sụt giảm việc làm hoặc đầu tư.
Theo OECD, cơ chế này được xây dựng nhằm chấm dứt cuộc đua kéo dài nhiều thập kỷ giữa các quốc gia trong việc hạ thuế doanh nghiệp để thu hút đầu tư. Quy định cho phép các nước thu thêm thuế nếu lợi nhuận của doanh nghiệp bị đánh thuế dưới mức 15% tại các khu vực pháp lý khác, qua đó làm giảm động cơ chuyển lợi nhuận sang các "thiên đường thuế".
Hiện đã có hơn 60 quốc gia và vùng lãnh thổ triển khai quy định này, trong khi nhiều nước khác đang chuẩn bị áp dụng.
OECD ước tính thuế tối thiểu toàn cầu đã giúp các chính phủ tăng thêm 79-109 tỷ euro (tương đương 90-124 tỷ USD) tiền thuế doanh nghiệp trong năm đầu tiên thực hiện, tương đương 2,4-3,4% tổng thu thuế thu nhập doanh nghiệp toàn cầu.
Nghiên cứu đánh giá phản ứng của doanh nghiệp sau khi quy định có hiệu lực từ năm 2024. Thuế này áp dụng đối với các tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hằng năm từ 750 triệu euro trở lên, nhằm bảo đảm các doanh nghiệp chịu mức thuế suất thực tế tối thiểu 15% ở mọi nơi hoạt động.
Để đánh giá tác động, OECD so sánh các doanh nghiệp có doanh thu ngay trên và ngay dưới ngưỡng 750 triệu euro. Kết quả cho thấy các doanh nghiệp thuộc diện áp dụng có thuế suất thực tế cao hơn, nhưng chỉ ghi nhận rất ít bằng chứng về ảnh hưởng tiêu cực đối với đầu tư hoặc việc làm.
Khác với các ước tính trước đây dựa trên mô hình giả định, nghiên cứu lần này sử dụng dữ liệu về hành vi thực tế của doanh nghiệp sau khi chính sách được triển khai.
Tuy nhiên, OECD lưu ý mức tăng thu ngân sách trong nghiên cứu vẫn thấp hơn dự báo trước khi chính sách có hiệu lực, vốn ước tính có thể mang lại 155-192 tỷ USD tiền thuế doanh nghiệp bổ sung mỗi năm trên toàn cầu. Nguyên nhân là nghiên cứu mới chỉ phản ánh năm đầu tiên áp dụng.
Báo cáo cũng chưa tính đến thỏa thuận đạt được sau đó giữa chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump và OECD, theo đó các tập đoàn đa quốc gia có trụ sở tại Mỹ được miễn một số nội dung quan trọng của cơ chế này thông qua thỏa thuận "song song", trên cơ sở công nhận hệ thống thuế tối thiểu hiện hành của Mỹ.