Giá lương thực toàn cầu có nguy cơ tăng trở lại sau giai đoạn tương đối ổn định trong năm 2026, khi xung đột tại Iran và Ukraine cùng hiện tượng El Nino tạo ra sức ép đồng thời lên chi phí sản xuất và năng suất cây trồng.
Theo FAO, giá lương thực từng là một trong những động lực chính khiến lạm phát toàn cầu bùng phát trong năm 2022. Dù áp lực giá thực phẩm năm nay nhìn chung đã dịu bớt, thậm chí góp phần kìm hãm lạm phát tại một số nền kinh tế, nhưng xu hướng này nhiều khả năng chỉ mang tính tạm thời.
Chi phí sản xuất nông nghiệp đang tăng lên do giá dầu thô leo thang, nguồn cung phân bón từ khu vực Vùng Vịnh bị gián đoạn, tình trạng thiếu nhiên liệu diesel tại một số khu vực và thời tiết cực đoan. Những yếu tố này sẽ dần phản ánh vào giá bán lẻ thực phẩm sau độ trễ khoảng 3-6 tháng. FAO dự báo giá hàng hóa nông sản sẽ bắt đầu tăng rõ rệt hơn từ cuối năm 2026 và tiếp tục tăng trong năm 2027.
Eo biển Hormuz đang giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với chuỗi cung ứng nông nghiệp toàn cầu. Giá dầu Brent tăng làm gia tăng chi phí bơm tưới, đóng gói, chế biến và vận chuyển nông sản, trong khi khí tự nhiên là nguyên liệu chủ yếu để sản xuất phân bón.
Bên cạnh đó, các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu khí của Nga cũng làm suy giảm nguồn cung diesel và khí tự nhiên trên thị trường quốc tế, khiến chi phí đầu vào của ngành nông nghiệp tiếp tục gia tăng.
FAO cho rằng tác động này mang tính toàn cầu vì giá hàng hóa nông sản được hình thành trên thị trường quốc tế. Ngay cả tại châu Âu, Mỹ, Brazil và nhiều nước châu Á, biên lợi nhuận của nông dân đang bị thu hẹp, ảnh hưởng đến quyết định mở rộng hay thu hẹp diện tích gieo trồng.
Tại Mỹ, Liên đoàn Nông trại Mỹ ước tính nếu không có thêm hỗ trợ của chính phủ, nông dân trồng 9 loại cây trồng chủ lực có thể thiệt hại khoảng 32 tỷ USD trong năm 2027. Hầu hết các loại cây trồng đều có nguy cơ không đạt điểm hòa vốn.
Trong ba tháng đầu kể từ khi xung đột Iran bùng phát, diện tích gieo trồng lúa mì và ngô trên toàn cầu đã giảm, trong khi một bộ phận nông dân Mỹ chuyển sang trồng đậu tương do loại cây này cần ít phân bón hơn.
Australia, một trong những nước xuất khẩu nông sản lớn nhất thế giới, cũng dự báo sản lượng cây vụ đông sẽ giảm khoảng 21%, một phần do giá nhiên liệu và phân bón tăng mạnh, đồng thời nguồn cung các yếu tố đầu vào trở nên bấp bênh.
Ngoài yếu tố địa chính trị, FAO cảnh báo hiện tượng El Nino năm nay có thể diễn biến mạnh, làm thay đổi đáng kể lượng mưa tại nhiều khu vực sản xuất nông nghiệp, qua đó đẩy giá nông sản tăng và khiến hàng chục triệu người đối mặt với nguy cơ mất an ninh lương thực nghiêm trọng.
Tại Ấn Độ, mùa mưa gió mùa đã đến muộn và lượng mưa trong tháng này được dự báo thấp hơn trung bình, làm gia tăng rủi ro đối với sản lượng lúa gạo và có thể tác động đến giá gạo trên thị trường thế giới.