Mới đây, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức Hội nghị công bố Nghị định thư về yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với bưởi và chanh xuất khẩu sang Trung Quốc. Đây được xem là bước tiến quan trọng, mở ra dư địa lớn cho 2 loại trái cây đặc trưng của Việt Nam. Đặc biệt là bưởi, một mặt hàng được kỳ vọng sẽ trở thành “ngôi sao” mới trên bản đồ xuất khẩu tỷ đô.
Bưởi Việt hướng tới ngành hàng tỷ đô
Báo cáo từ Cục trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho thấy, với diện tích 106 ngàn ha, sản lượng 1 triệu tấn trái/năm, bưởi là một trong những mặt hàng được dự báo sẽ đạt con số kim ngạch ấn tượng khi gia nhập vào đường đua xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc.
Ông Nguyễn Đình Tùng, Phó chủ tịch Hiệp hội rau quả Việt Nam cho chúng tôi biết, bưởi là một trong những mặt hàng chiến lược của rất nhiều doanh nghiệp xuất khẩu nông sản. Khi hiện nay, trái bưởi Việt đã có mặt ở Mỹ, Châu Âu, Canada và mới đây là Australia.
Đánh giá về tiềm năng xuất khẩu sang Trung Quốc, ông Tùng cho rằng, đây là thị trường có dư địa lớn đối với mặt hàng bưởi Việt Nam. Việc bưởi được xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc như “chắp thêm đôi cánh” để mặt hàng này tăng tốc phát triển, sớm cán mốc tỷ đô cho những năm tới.
Dù thực tế, Trung Quốc cũng trồng được bưởi nhưng không phải là bưởi da xanh hay bưởi 5 roi. Trong khi, theo khảo sát của nhiều doanh nghiệp Việt Nam, người tiêu dùng ở đất nước tỷ dân lại rất ưa chuộng 2 loại bưởi này. Do đó, việc xâm nhập được vào thị trường Trung Quốc hứa hẹn sẽ rất thành công.
Điều này sẽ mang lại lợi ích thiết thực cho nhà vườn khi giá trị kinh tế được nâng cao, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp gia tăng hiệu quả xuất khẩu. Qua đó, đóng góp chung vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của ngành rau quả nói riêng và nông nghiệp Việt Nam nói chung.
“Hiện nay, thị trường Trung Quốc đang tiêu thụ khá nhiều bưởi da xanh của Việt Nam. Đáng chú ý, với công nghệ bảo quản trái bưởi có thể lên 70 ngày, giúp vận chuyển đến những khu vực xa của Trung Quốc mà vẫn đảm bảo được chất lượng. Tôi cho rằng, đây là lợi thế rất lớn đối với trái bưởi của chúng ta”, ông Tùng chia sẻ.
Nhà máy sơ chế bưởi tại tỉnh Vĩnh Long. Ảnh: Hải Hân
Cũng theo ông Tùng, trước nay, hầu hết các loại trái cây Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc chỉ tiêu thụ quanh các tỉnh phía Nam gần khu vực khu biên giới giữa 2 quốc gia. Nhưng với lợi thế của trái bưởi là bảo quản được lâu, có thể tiếp cận với khu vực Đông Bắc, Nội Mông hay nhiều địa phương cách xa biên giới của Việt Nam.
“Tôi cho rằng, nếu trong tháng 6 này, chúng ta có thể xuất khẩu chính ngạch những lô bưởi đầu tiên sang Trung Quốc. Kim ngạch xuất khẩu của bưởi trong năm nay có thể đạt 500 triệu USD”, ông Tùng nói thêm.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Võ Huy Hoàng, Giám đốc Công ty Hoàng Thọ, chia sẻ với chúng tôi rằng, đây thực sự là một cơ hội rất lớn đối với người trồng bưởi tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), nơi có vùng trồng bưởi da danh và bưởi 5 roi lớn.
Doanh nghiệp hiện có 4 vùng trồng lớn tại ĐBSCL và đã liên kết với các HTX tại tỉnh Vĩnh Long, Đồng Tháp. Sắp tới, đơn vị sẽ triển khai hoàn tất các yêu cầu về kiểm dịch thực vật trong Nghị định thư, để sớm xuất khẩu lô bưởi đầu tiên sang thị trường Trung Quốc.
“Nhiều đối tác tại Trung Quốc nói với chúng tôi rằng, họ cần nhập khẩu thêm mặt hàng bưởi của Việt Nam. Vì người tiêu dùng đang rất chuộng sản phẩm này của nước ta. Tôi đã chờ Nghị định thư này lâu lắm rồi, giờ có rồi, chúng tôi sẽ xúc tiến ngay. Hy vọng sẽ là một trong những doanh nghiệp xuất khẩu lô bưởi đầu tiên sang thị trường này”, ông Hoàng cho biết.
Với lợi thế về vùng trồng rộng lớn, sản lượng dồi dào, trái cho thu hoạch quanh năm, ngành hàng bưởi có thể tiếp nối những mặt hàng khác trở thành điểm sáng mới của ngành rau quả Việt Nam, trên hành trình chinh phục các thị trường xuất khẩu.
Gỡ điểm nghẽn, tạo đà cho bưởi bứt phá
Trao đổi với chúng tôi, ông Hoàng Trung, thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, sau nhiều năm đàm phán, kết quả hôm nay là sự nỗi lực rất lớn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các đơn vị liên quan nhằm mở rộng thị trường xuất khẩu cho trái bưởi Việt Nam.
Tuy nhiên, đây mới chỉ là kết quả bước đầu, quan trọng nhất sau là khi ký Nghị định thư, việc tổ chức triển khai như thế nào, để đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật về kiểm dịch thực vật mà phía Trung Quốc yêu cầu một cách đồng bộ.
Theo Nghị định thư, tất cả các vùng trồng và cơ sở đóng gói bưởi muốn xuất khẩu sang Trung Quốc phải đăng ký với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thông qua Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, đồng thời được Tổng cục Hải quan Trung Quốc phê duyệt trước khi tham gia xuất khẩu.
Đặc biệt, vùng trồng xuất khẩu bưởi phải áp dụng các biện pháp thực hành nông nghiệp tốt (GAP) hoặc tương đương, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), thực hiện đầy đủ các biện pháp giám sát sinh vật gây hại mà phía Trung Quốc quan tâm.
Đáng chú ý, đối với vùng trồng bưởi, việc bao trái là yêu cầu bắt buộc và phải được thực hiện trước thu hoạch tối thiểu 60 ngày.
Để làm được điều này, ông Trung cho rằng, các địa phương cần hướng dẫn nông dân tuân thủ tốt yêu cầu hàng rào kỹ thuật, cần thiết lập mã số vùng trồng, mã cơ sở đóng gói theo tinh thần Nghị định 38/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành. Đây là điều kiện tiên quyết trong vấn đề xuất khẩu bưởi sang Trung Quốc.
“Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đang khẩn trương tập huấn, hướng dẫn các địa phương hoàn thiện và cấp đủ mã số vùng trồng, gửi đến Tổng cục Hải quan Trung Quốc, để họ phê duyệt trong thời gian sớm nhất. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để các doanh nghiệp nhanh chóng tổ chức những lô hàng xuất khẩu đầu tiên”, ông Trung nói.
Ở góc độ thị trường, bà Ngô Tường Vy, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần tập đoàn xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu nói với chúng tôi rằng, để trái bưởi Việt có được chỗ đứng vững tại thị trường Trung Quốc, doanh nghiệp cần chủ động trong câu chuyện xây dựng vùng nguyên liệu trồng, đảm bảo được chất lượng trái bưởi.
Theo nhu cầu thực tế từ thị trường nhập khẩu, doanh nghiệp sẽ đặt hàng lại để nông dân sản xuất. Đồng thời, tư vấn cho bà con làm đúng theo yêu cầu Nghị định thư, tạo ra được sản phẩm đạt chất lượng và đáp ứng nhu cầu của phía đối tác Trung Quốc.
Bà Vy chia sẻ thêm, để tránh “đụng hàng” với trái bưởi Trung Quốc, doanh nghiệp đã đàm phán với khách hàng với giá cố định theo từng quý. Đơn vị sẽ tư vấn cho nhà vườn nên hạn chế sản xuất bưởi ở thời điểm nguồn cung dồi dào và tăng tốc vào những lúc thị trường thiếu hàng hoặc các dịp lễ, tết.
Nghĩa là, doanh nghiệp với nông dân liên kết lại tính toán thời điểm mà khách hàng cần, để cung ứng cho thị trường, với giá ổn định.
“Tháng 3 vừa qua, doanh nghiệp đã làm việc trực tiếp với các chuỗi hệ thống bán lẻ, siêu thị bên Trung Quốc, để đưa mặt hàng bưởi vào thị trường này một cách sớm nhất. Đơn vị cũng đã trực tiếp xây dựng điểm bán hàng của doanh nghiệp tại Trung Quốc, nhằm chủ động đầu ra cho sản phẩm, không đợi khách hàng đến mua”, bà Vy cho biết thêm.
Các chuyên gia, hy vọng với sự chung tay của các cơ quan từ Trung ương đến địa phương, đặc biệt là sự chủ động, nỗ lực của nông dân và doanh nghiệp, việc triển khai Nghị định thư sẽ đạt hiệu quả cao. Ngành hàng bưởi cũng từng bước tổ chức lại sản xuất theo hướng bài bản, đáp ứng yêu cầu của thị trường Trung Quốc nói riêng và nhiều thị trường nhập khẩu khác nói chung.