 |
| |
Theo Bộ Công thương, tổng kim ngạch nhập khẩu quý I ước đạt 17,525 tỷ USD, tăng 37,6% so cùng kỳ năm 2009. Trong đó khu vực 100% vốn trong nước là 10,42 tỷ USD (tăng 28,7%); khu vực có vốn đầu tư nước ngoài là 7,1 tỷ USD (tăng 53,1%). Thống kê cho thấy nhóm hàng cần nhập khẩu gồm nguyên, nhiên, vật liệu, máy móc, thiết bị đạt 13,7 tỷ USD (tăng 35,3%) và chiếm tỷ trọng 77,9% kim ngạch nhập khẩu. Một số mặt hàng có kim ngạch nhập khẩu tăng mạnh là thức ăn gia súc và nguyên liệu (136,9%), nguyên phụ liệu thuốc lá (112%), bông (244,1%), thuốc trừ sâu và nguyên liệu (46,9%), linh kiện và phụ tùng ô-tô (114,8%), máy tính, điện tử và linh kiện (53,1%), máy móc thiết bị phụ tùng (10,8%). Nguyên nhân chủ yếu các mặt hàng nhóm này tăng là do các nhà nhập khẩu tập trung nhập khi giá hàng hóa đang ở mức thấp và dự kiến giá sẽ tăng mạnh trong thời gian tới (thí dụ như bông, sợi các loại, thuốc trừ sâu, chất dẻo, gỗ nguyên liệu...). Theo ước tính, nhóm hàng này tăng 3,56 tỷ USD, trong đó tăng do giá khoảng 2,3 tỷ USD và tăng do lượng khoảng 1,2 tỷ USD. Mặt khác, khi nền kinh tế phục hồi thì nhập khẩu nguyên phụ liệu để phục vụ sản xuất gia tăng.
Nhóm hàng cần kiểm soát nhập khẩu trong quý I ước đạt 2,075 tỷ USD (tăng khoảng 60% so cùng kỳ năm 2009) và chiếm tỷ trọng 11,8% kim ngạch nhập khẩu. Nếu không tính lượng vàng nhập khẩu thì kim ngạch nhập khẩu nhóm này chỉ tăng 43%. Nhóm hàng cần hạn chế nhập khẩu ước đạt 1,798 tỷ USD (tăng 33%) và chiếm tỷ trọng 10,3%.
Ðánh giá nhanh tình hình nhập khẩu quý I, có thể đưa ra mấy nhận xét. Một là, giá hàng hóa vật tư thế giới đang tăng trở lại. Hai là, sản xuất trong nước đang phục hồi ấn tượng, kéo theo tăng nhu cầu nguyên vật liệu; cùng với giải ngân vốn FDI, ODA khả quan. Ba là, nguồn vốn ưu đãi lãi suất trung và dài hạn của Chính phủ đang phát huy hiệu quả tích cực. Mấy yếu tố trên cho thấy tỷ lệ nhập siêu/xuất khẩu 25% chưa đáng ngại, nhất là khi nhóm hàng nguyên, nhiên liệu, vật tư, thiết bị cần nhập khẩu chiếm tỷ trọng đến 77,9% kim ngạch nhập khẩu.
Quí I/2010 có không ít mặt hàng nhập khẩu thuộc nhóm hàng tiêu dùng xa xỉ như ô-tô, xe máy, điện thoại... nhập về với số lượng lớn.
Lượng xe ô tô nhập về Việt Nam trong tháng 3-2010 có giảm hơn hai tháng đầu năm, riêng dòng xe dưới chín chỗ chỉ còn 1.600 xe, giảm 400 chiếc so với tháng 2-2010. Tuy nhiên, các dòng xe trung và cao cấp có giá từ một tỷ đồng trở lên, lượng khách hàng đăng ký vẫn tăng, Dòng xe Toyota Venza 2.7 nhập từ Mỹ về có giá 67 nghìn USD vẫn được đặt hàng. Cuối tháng 3-2010, dòng xe BMW X1 của nhà phân phối Euro Auto có hai phiên bản với giá 1,466 tỷ đồng và 1,761 tỷ đồng đã được 50 khách hàng đăng ký đặt mua ngay trong buổi giới thiệu. Ðại diện Euro Auto cho biết, Việt Nam là nước thứ ba trong khu vực châu Á giới thiệu dòng xe này. Hãng còn dự báo năm nay thị trường ô-tô cao cấp tại Việt Nam vẫn tăng trưởng 10-20% so với năm 2009.
Cùng với ô-tô, các mặt hàng điện tử (trong đó có điện thoại Iphone) quý I có kim ngạch nhập khẩu hơn một tỷ USD, tăng 53,1% so cùng kỳ năm ngoái. Riêng Vinaphone nhập 5.000 máy Iphone 3G và Iphone 3GS đều là máy nguyên chiếc, không nhập linh kiện lắp ráp tại Việt Nam. Cũng trong quý I, cả nước đã "chi" 207 triệu USD để nhập xe máy tay ga, tăng 38% so cùng kỳ...
Không chỉ nhập siêu hàng xa xỉ, Việt Nam còn nhập rất nhiều mặt hàng mà trong nước hoàn toàn có thể sản xuất được như: da bò, bột ngô, đậu nành... thậm chí cả giấy loại với giá trị kim ngạch không nhỏ. Chỉ tính riêng nhập thức ăn chăn nuôi trong quý I lên tới 623 triệu USD, tăng 136% so với cùng kỳ năm 2009.
Tình trạng nhập siêu quá lớn như hiện nay chủ yếu do hai nguyên nhân chính: Do tâm lý sính hàng ngoại vẫn phổ biến trong đông đảo bà con Việt Nam và do các doanh nghiệp trong nước sản xuất hàng giá trị gia tăng thấp. Tâm lý sính ngoại không chỉ thể hiện ở hàng thời trang như quần áo, giày dép, túi xách, xe hơi, xe máy, điện thoại... ở cả trong doanh nghiệp và người dân. Cụ thể là, trong khi cả nước đang tồn kho 300.000 tấn phân bón (trong đó có 160.000 tấn phân NPK), các doanh nghiệp phân bón trong nước phải sản xuất dưới công suất thiết kế thì các doanh nghiệp nhập khẩu lại đang nhập phân NPK.