Hướng đến sản xuất nông nghiệp công nghệ cao: Nông dân giao ruộng cho hợp tác xã

Đồng bằng sông Cửu Long là khu vực sản xuất nông nghiệp trọng yếu của cả nước, mỗi năm sản xuất được khoảng 25 triệu tấn gạo, gần 200.000 tấn thủy hải sản và hàng trăm nghìn tấn trái cây các loại.

Thế nhưng, mặt bằng thu nhập của người dân nơi đây vẫn ở mức thấp, sản xuất nông nghiệp phần lớn vẫn còn nhỏ lẻ, chưa áp dụng được nhiều tiến bộ khoa học vào sản xuất. Giá thành sản phẩm cao, dẫn đến lợi thế cạnh tranh thấp, sản phẩm khó tiêu thụ. Để thay đổi những hạn chế này, các tỉnh cần phải hướng đến sản xuất nông nghiệp công nghệ cao.

Thay đổi cách thức sản xuất

Hơn 50% số nông hộ ở Đồng bằng sông Cửu Long sử dụng một diện tích đất nông nghiệp không quá 1ha, lại nằm rải rác nhiều nơi, nên rất khó áp dụng khoa học kỹ thuật, máy móc vào sản xuất. Thấy rõ bất lợi này, 5 năm trở lại đây, ở các tỉnh An Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ, Kiên Giang…, nông dân đã biết cùng nhau thành lập các tổ hợp tác, hợp tác xã để tích tụ ruộng đất lớn sản xuất. Cánh đồng lớn hay cánh đồng mẫu lớn cũng ra đời từ đây.

Cái lợi lớn nhất của việc tích tụ, tập hợp ruộng đất lớn chính là nông dân có điều kiện sử dụng máy móc vào làm đất, thu hoạch; cùng sản xuất một giống lúa, cùng áp dụng cách chăm sóc, bón phân, diệt trừ sâu hại… nên năng suất cao, tiết kiệm được chi phí, giá thành sản phẩm hạ so với làm riêng lẻ .

Chia sẻ về sản xuất theo cánh đồng lớn, ông Nguyễn Văn Trãi, Giám đốc Hợp tác xã Tân Cường (huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp), cho biết: “Chúng tôi cùng sản xuất một giống lúa, nên lịch thời vụ từ lúc xuống giống đến khi thu hoạch là rất chuẩn. Sản xuất cùng một loại giống thì không bị lai tạp, chất lượng gạo sẽ tốt hơn. Cái chính là áp dụng được tất cả các tiến bộ khoa học vào sản xuất. Kết quả cuối cùng là thu hoạch được một khối lượng gạo lớn, đáp ứng nhu cầu thu mua làm hàng xuất khẩu của các doanh nghiệp”.

Hiện nay, rất nhiều nông dân ở Đồng Tháp không trực tiếp canh tác, họ cho thuê hoặc giao ruộng cho hợp tác xã rồi lấy sản phẩm. Thời gian còn lại họ đi làm việc khác kiếm thêm thu nhập. Nhằm khuyến khích tích tụ ruộng đất sản xuất lớn, UBND tỉnh Đồng Tháp đã quyết định hỗ trợ 50% lãi suất cho nông dân để thuê đất mở rộng diện tích sản xuất lúa và thuê máy san phẳng mặt ruộng bằng laser.

Hai năm nay, 50 hộ nông dân ở xã Mỹ Quý, huyện Tháp Mười đã ký hợp đồng giao 100 ha đất của mình cho hợp tác xã Đức Huệ tổ chức sản xuất lúa, thời hạn 5 năm. Sau khi giao ruộng, họ không cần biết hợp tác xã làm gì trong quá trình sản xuất lúa, nhưng vẫn cầm chắc 7 tấn lúa/ha khi thu hoạch.

Ông Huỳnh Thanh Thắm, Giám đốc Hợp tác xã Đức Huệ cho biết, đó là hình thức ký hợp đồng sản xuất lúa thuê trọn gói. Nông dân chỉ cần giao ruộng và chi phí đầu tư 22 triệu đồng/ha/vụ cho hợp tác xã rồi yên tâm làm việc khác.

Hợp tác xã cam kết giao lại cho họ 7 tấn lúa/ha vào cuối mỗi vụ. Nếu năng suất thấp hơn, hợp tác xã sẽ bù vào. Ông Thắm cho biết thêm, sở dĩ hợp tác xã dám sản xuất thuê cho nông dân là bởi hợp tác xã có đầy đủ máy móc, nhân công. Hợp tác xã mua vật tư nông nghiệp số lượng lớn và mua trực tiếp từ đại lý cấp 1 nên giá rẻ hơn 3- 5% và tránh được hàng giả, hàng kém chất lượng.

Vụ Đông Xuân vừa rồi năng suất lúa đạt 8 tấn/ha, sau khi giao lại cho nông dân thì hợp tác xã còn lãi ròng 100 tấn lúa. Hợp tác xã sản xuất giống lúa chất lượng cao nên được doanh nghiệp mua cao hơn thị trường 200-400 đồng/kg. Cả nông dân và hợp tác xã đều có lãi cao hơn nhiều so với nông dân bên ngoài và lợi nhuận cũng cao hơn khi trực tiếp sản xuất.

Ông Nguyễn Văn Công, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Đồng Tháp đánh giá cách làm của hợp tác xã Đức Huệ là rất sáng tạo và hiệu quả. Nếu hợp tác xã đứng ra thuê 100 ha đất của nông dân thì phải thanh toán ngay 2,6 tỷ đồng/năm và đầu tư thêm 2,2 tỷ đồng/vụ.

Ban lãnh đạo hợp tác xã nghĩ ra mô hình sản xuất thuê cho nông dân trọn gói, nên không phải trả tiền thuê đất, cũng không phải bỏ vốn đầu tư trồng lúa. Thế nhưng hợp tác xã vẫn mang lợi nhuận về cho mình lẫn nông dân bằng biện pháp tổ chức sản xuất kinh doanh hợp lý.

Tập trung cho nông nghiệp công nghệ cao

Tiến sĩ Trần Du Lịch, chuyên gia kinh tế cho biết, sản xuất nông nghiệp sạch, áp dụng khoa học công nghệ vào quá trình sản xuất là hướng phát triển của ngành nông nghiệp Việt Nam . Nhưng trước tiên không thể thiếu đó là các chính sách vĩ mô, mở đường cho việc thu hút vốn đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp của nhà nước.

Chương trình tái cơ cấu nông nghiệp ở Đồng bằng sông Cửu Long đang diễn ra và có phần còn chậm chạp, bởi thiếu nguồn vốn đầu tư vào quá trình tái cơ cấu này. Nghị định 210/2013/NĐ-CP khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn, mở ra cơ hội thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước. Từ chỗ Chính phủ mở đường cho việc thu hút vốn đầu tư vào nông nghiệp như thế, thời gian qua rất nhiều tập đoàn kinh tế tư nhân đã mạnh dạn đầu tư vốn lớn vào lĩnh vực chăn nuôi, trồng trọt và chế biến các sản phẩm từ nông nghiệp xuất khẩu.

Ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, từ năm 2013, Standard Chartered Bank, một ngân hàng 100% vốn nước ngoài tại Việt Nam đã quyết định tài trợ khoản vốn 70 triệu USD (tương đương 1.500 tỷ đồng) vốn vay ưu đãi cho Công ty cổ phần Bảo vệ thực vật An Giang (nay là Tập đoàn Lộc Trời) đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Mục đích của khoản tài trợ vốn này là giúp hình thành một chuỗi giá trị sản xuất, kinh doanh lúa gạo khép kín bền vững.

Triển khai dự án này, UBND tỉnh Long An đã quyết định giao 1.000 ha đất nông nghiệp của nông trường ở huyện Tân Hưng để Tập đoàn Lộc Trời chuyển sang chuyên nghiên cứu, sản xuất cung ứng giống có chất lượng cao cho nông dân trong vùng, chủ yếu là nông dân sản xuất lúa gạo hàng hóa xuất khẩu.

Tại Đồng Tháp, Lộc Trời cũng đang xây dựng trung tâm chuyên sản xuất, cung ứng giống chất lượng cao tương tự, sau khi được UBND tỉnh giao cho Nông trường Động Cát 400 ha đất. Ngoài ra, Tập đoàn Lộc Trời đang hợp tác với Tập đoàn Satake (Nhật Bản) nghiên cứu lắp đặt loại máy sấy lúa, máy xát trắng và lau bóng gạo kỹ thuật cao để nâng chất lượng gạo thương phẩm trên thị trường khu vực và quốc tế. Dự án này đi vào hoạt động là một thuận lợi lớn cho nông dân sản xuất lúa gạo xuất khẩu, cũng như nâng cao giá trị xuất khẩu gạo.

Bên cạnh đó, Standard Chartered Bank còn tài trợ vốn đầu tư khoa học công nghệ trong chế biến các sản phẩm giá trị gia tăng để tối đa hóa giá trị nông sản. Tiếp theo, Standard Chartered Bank hỗ trợ vốn cho Tập đoàn Lộc Trời tiếp tục thực hiện các công đoạn tận dụng phế thải như rơm, rạ trong sản xuất nông nghiệp, vừa bảo vệ môi trường bền vững, vừa tăng thêm thu nhập.

"Trong tương lai gần, Tập đoàn Lộc Trời sẽ hoàn tất một chuỗi sản xuất khép kín từ khâu cung ứng giống, vật tư nông nghiệp… đến chế biến, tiêu thụ các sản phẩm đa dạng từ nông sản, đặc biệt là lúa gạo, một thế mạnh của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long", ông Huỳnh Văn Thòn, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc Tập đoàn Lộc Trời chia sẻ.

Nói về Tập đoàn Lộc Trời đang đầu tư vào nông nghiệp ở Đồng Tháp, ông Nguyễn Văn Công, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết, ngành nông nghiệp tỉnh sẽ hỗ trợ tối đa cho doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất công nghệ cao ở tỉnh. Việc khuyến khích, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư, sẽ thay đổi bộ mặt ngành nông nghiệp của tỉnh, người nông dân sẽ phải khá lên từ ruộng đồng. Đây là mục tiêu lớn nhất của việc tái cơ cấu nông nghiệp hiện nay./.