Một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu - do sự kết hợp của nhiều nguyên nhân gồm thời tiết bất lợi và sự trỗi dậy mạnh mẽ của nhu cầu – đang ngày càng trở nên căng thẳng và gây lo ngại lớn bởi bán cầu Bắc sắp bước vào những tháng mùa đông, khi các quốc gia cần nhiều năng lượng hơn để thắp sáng và sưởi ấm.
Các chính phủ trên thế giới đang cố gắng hạn chế ảnh hưởng của tình Thu Hải trạng khan hiếm năng lượng đối với người tiêu dùng, nhưng nhà chức trách cũng phải thừa nhận rằng có thể họ không đủ khả năng để ngăn sự phình to của hoá đơn nhiên liệu.
GIÁ KHÍ ĐỐT Ở CHÂU ÂU TĂNG GẤP 8 LẦN TRONG 1 NĂM
Theo trang CNN Business, bức tranh năng lượng toàn cầu càng phức tạp hơn do có thêm yếu tố là sức ép ngày càng lớn đối với các quốc gia về dịch chuyển sang năng lượng sạch, nhất là khi các nhà lãnh đạo thế giới chuẩn bị cho một hội nghị thượng đỉnh khí hậu vào tháng 11 tới đây.
Tại Trung Quốc, cắt điện luân phiên đối với các hộ gia đình đã được triển khai. Tại Ấn Độ, các nhà nhiệt điện đang xoay sở nguồn than. Các tổ chức ủng hộ người tiêu dùng ở châu Âu đang kêu gọi quy định cấm cắt năng lượng nếu người tiêu dùng không thể thanh toán hoá đơn tức thời.
“Cú sốc giá cả này là một cuộc khủng hoảng hoàn toàn bất ngờ và xảy ra đúng vào một thời điểm khó khăn”, Giám đốc phụ trách vấn đề năng lượng của Liên minh châu Âu (EU), ông Kadri Simson, phát biểu cách đây ít hôm và khẳng định khối sẽ vạch ra một kế hoạch phản ứng chính sách dài hạn trong tuần này. “Ưu tiên tức thời sẽ là giảm bớt ảnh hưởng xã hội và bảo vệ những hộ gia đình yếu thế”.
Tại châu Âu, khí đốt tự nhiên đang được giao dịch với mức giá tương đương 230 USD/thùng dầu, tăng hơn 130% kể từ đầu tháng 9 đến nay và tăng gấp hơn 8 lần so với cùng kỳ năm ngoái – theo dữ liệu từ D Independent Commodity Intelligence Services.
Tại khu vực Đông Á, giá khí đốt tự nhiên đã tăng 85% kể từ đầu tháng 9, đạt mức tương đương gần 204 USD/thùng dầu. Tại Mỹ - một nước xuất khẩu ròng khí đốt, giá khí đốt hiện thấp hơn nhưng cũng đã đạt mức cao nhất 13 năm.
“Những thông tin như thế này làm dấy lên mối lo ngại về việc mọi thứ sẽ ra sao trong mùa đông”, chuyên gia năng lượng và địa chính trị Nikos Tsafos thuộc Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS) ở Washington nhận định. Ông Tsafos cho rằng tâm lý bất an đã khiến thị trường có những diễn biến vượt khỏi các yếu tố nền tảng là nguồn cung và nhu cầu.
Việc các quốc gia tranh nhau mua khí đốt tự nhiên đang góp phần đẩy giá than và giá dầu leo thang, vì hai nhiên liệu này có thê sử dụng thay thế cho than trong một số trường hợp nhưng lại gây ô nhiễm môi trường nhiều hơn. Ấn Độ, quốc gia vẫn phụ thuộc nhiều vào than, vào tuần trước cho biết có tới 63 trong số 135 nhà máy nhiệt điện của nước này chỉ còn lượng than đủ dùng trong 2 ngày hoặc ít hơn.
Tình trạng này khiến các ngân hàng trung ương và nhà đầu tư lo lắng. Giá nhiên liệu leo thang “tiếp lửa” cho lạm phát, trong lúc giá cả tăng vốn dĩ đã là một mối lo lớn khi nền kinh tế toàn cầu phục hồi từ sau cú sốc do đại dịch Covid-19 gây ra. Những diễn biến trong mùa đông có thể khiến tình hình thêm phần tồi tệ.
KHÔNG CÓ GIẢI PHÁP NÀO DỄ DÀNG
Cuộc khủng hoảng năng lượng mà thế giới đang đối mặt bắt nguồn từ nhu cầu tăng vọt khi kinh tế hồi phục, cộng thêm những sự kiện thời tiết và kỹ thuật bất lợi khiến nguồn cung bị gián đoạn ở một số nơi. Đầu năm nay, thời tiết lạnh giá kéo dài bất thường đã hút gần cạn nguồn dự trữ khí đốt tự nhiên ở châu Âu. Nhu cầu tăng mạnh đã cản trở quá trình làm đầy dữ trữ khí đốt vốn thường diễn ra trong mùa xuân và mùa hè.
Nhu cầu khí tự nhiên hoá lỏng (LNG) ngày càng lớn của Trung Quốc đồng nghĩa với thị trường LNG không thể bù đắp tình trạng thiếu hụt. Xuất khẩu khí đốt của Nga giảm và mùa gió yếu bất thường khiến sản lượng điện gió thấp càng khiến tình hình tệ hơn.