Thương mại Việt - Lào: Hướng tới mục tiêu 5 tỷ USD

Bà Trần Thị Tú Anh - Tham tán Thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Lào cho biết: Việt Nam và Lào là hai nước láng giềng có quan hệ truyền thống đặc biệt, được vun đắp hơn 60 năm qua. Với đường biên giới chung dài hơn 2.337 km, đi qua 10 tỉnh của Lào và 9 tỉnh của Việt Nam, hai nước sở hữu không gian hợp tác kinh tế rộng mở, giữ vị trí chiến lược trên tuyến Hành lang kinh tế Đông - Tây, kết nối ASEAN với các thị trường khu vực và thế giới. Đây là lợi thế quan trọng để thúc đẩy giao thương hàng hóa, đầu tư và dịch vụ xuyên biên giới.

Những năm qua, hợp tác thương mại giữa Việt Nam và Lào được đặt trên nền tảng pháp lý ngày càng hoàn thiện. Các hiệp định quan trọng như: Hiệp định Thương mại song phương ký ngày 3/3/2015 (sửa đổi, ký mới ngày 8/4/2024), Hiệp định Thương mại biên giới ký ngày 27/6/2015, cùng Hiệp định về mua bán than và điện Việt Nam - Lào ký ngày 9/1/2025 đã tạo hành lang pháp lý thuận lợi, tháo gỡ rào cản, hỗ trợ doanh nghiệp hai nước mở rộng hoạt động xuất nhập khẩu.

Dưới sự chỉ đạo sát sao của Bộ Công Thương Việt Nam và Bộ Công Thương Lào, nhiều hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp, hội chợ, tọa đàm và chương trình giao thương song phương được tổ chức thường xuyên. Qua đó, doanh nghiệp hai nước có điều kiện giới thiệu sản phẩm, tìm kiếm đối tác, ký kết hợp đồng và mở rộng hệ thống phân phối. Nhờ những nỗ lực đồng bộ này, Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn thứ ba của Lào, chỉ sau Trung Quốc và Thái Lan.

Kết quả nổi bật là kim ngạch thương mại song phương liên tục thiết lập các mốc tăng trưởng mới. Năm 2024, lần đầu tiên kim ngạch thương mại giữa Việt Nam - Lào vượt mốc 2 tỷ USD, đạt 2,2 tỷ USD. Sang năm 2025, con số này tiếp tục tăng mạnh, đạt 2,98 tỷ USD, tăng 32,7% so với năm 2024. Đây không chỉ là thành tựu về quy mô, mà còn phản ánh chất lượng hợp tác ngày càng thực chất, hiệu quả và bền vững.

Cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu giữa hai nước ngày càng đa dạng, phản ánh tính bổ trợ của hai nền kinh tế. Năm 2025, các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang Lào tiếp tục duy trì đà tăng trưởng cao. Sản phẩm hóa chất đạt 353,2 triệu USD, tăng 112,7%; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác đạt 140,7 triệu USD, tăng 132,8%; sản phẩm từ sắt thép đạt 64,6 triệu USD, tăng 21,4%; sắt thép các loại đạt 47,7 triệu USD, tăng 52,8%. Thức ăn gia súc và nguyên liệu đạt 44,6 triệu USD, tăng 41,4%; phân bón các loại đạt 30,2 triệu USD, tăng 16,8%.

Bên cạnh đó, nhiều nhóm hàng ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng như sản phẩm từ chất dẻo đạt 24,9 triệu USD, tăng 27%; giấy và các sản phẩm từ giấy đạt 21,7 triệu USD, tăng 79%; dây điện và dây cáp điện đạt 18,7 triệu USD, tăng 126,7%; kim loại thường khác và sản phẩm đạt 18,3 triệu USD, tăng 289%; sản phẩm gốm, sứ đạt 18,1 triệu USD, tăng 8,7%; clanhke và xi măng đạt 11,8 triệu USD, tăng 264,4%; bánh kẹo và các sản phẩm từ ngũ cốc đạt 10,9 triệu USD, tăng 21,5%; cà phê đạt 1,5 triệu USD, tăng 96,9%.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam tiếp tục nhập khẩu từ Lào các mặt hàng thế mạnh, phục vụ nhu cầu sản xuất trong nước. Than đá đạt 145,8 triệu USD, tăng 15,2%; phân bón các loại đạt 96,7 triệu USD, tăng 12%; hàng rau quả đạt 8,8 triệu USD, tăng 199,8%; kim loại thường khác đạt 1,2 triệu USD, tăng 10,1%. Những con số này cho thấy tiềm năng hợp tác còn rất lớn, nhất là trong các lĩnh vực năng lượng, nông nghiệp và công nghiệp chế biến.

Bước sang giai đoạn 2026-2030, hai nước đã thống nhất trong Tuyên bố chung tháng 12/2025 mục tiêu: “Đưa hợp tác kinh tế - thương mại - đầu tư trở thành trụ cột gắn kết chiến lược mới”. Đây là định hướng quan trọng, mở ra chương mới cho quan hệ hợp tác Việt Nam - Lào, trong đó thương mại tiếp tục đóng vai trò then chốt.

Để hiện thực hóa mục tiêu kim ngạch 5 tỷ USD, cần sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành từ Trung ương đến địa phương, cùng sự chủ động, sáng tạo của cộng đồng doanh nghiệp hai nước. Những dự án hợp tác lớn trong lĩnh vực năng lượng tái tạo đang trở thành động lực mới. Tiêu biểu là dự án điện gió Trường Sơn công suất 600MW tại tỉnh Bolikhamxay, vận hành thương mại từ tháng 9/2025 sau 15 tháng triển khai; dự án điện gió Savan 1 công suất 300MW tại tỉnh Savannakhet, vận hành thương mại bán điện sang Việt Nam từ tháng 12/2025 sau 14 tháng triển khai.

Trong thời gian tới, hai bên sẽ tiếp tục tận dụng tối đa các ưu đãi về thuế và phí từ các hiệp định đã ký kết, qua đó thúc đẩy thương mại song phương phát triển thực chất, bền vững. Không chỉ góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập và đời sống nhân dân, hợp tác thương mại giữa Việt Nam - Lào còn đóng góp quan trọng vào việc xây dựng tuyến biên giới hòa bình, hữu nghị, ổn định, hợp tác và phát triển lâu dài giữa hai quốc gia láng giềng anh em.