Thị trường hàng hóa có thể đã bước vào chu kỳ siêu tăng trưởng

Sau khi xung đột ở Iran bùng nôt vào ngày 28 tháng 2, giá dầu đã ghi nhận mức tăng hàng tháng lớn nhất trong lịch sử. Điều đó kết hợp với giá đồng và vàng tăng đáng kể từ giữa năm 2025 - cũng như cuộc chạy đua để đảm bảo nguồn cung đang diễn ra trên các thị trường năng lượng, kim loại và khoáng sản – xuất phát từ cuộc đua trí tuệ nhân tạo - một chu kỳ siêu tăng trưởng hàng hóa dường như đang diễn ra.

Chu kỳ siêu tăng trưởng hàng hóa là những đợt sóng dài, mạnh mẽ được thúc đẩy bởi những thay đổi cấu trúc lớn. Hãy nghĩ đến những cú sốc dầu mỏ của những năm 1970 và sự bùng nổ đô thị hóa của Trung Quốc vào đầu những năm 2000.

Câu hỏi đặt ra, như mọi khi, là làm thế nào các nhà đầu tư có thể tham gia vào chu kỳ này?

Hàng hóa thường được coi là một loại tài sản duy nhất, nhưng thị trường tăng giá không nhất thiết là một sự chuyển động đồng bộ trên toàn bộ nhóm. Thay vào đó, vai trò dẫn đầu có xu hướng thay đổi. Vì vậy, sự luân chuyển trong cùng một loại tài sản có thể quan trọng như hướng đi tổng thể của nó.

Ví dụ, một cú sốc địa chính trị có thể đẩy giá dầu tăng lên ngay lập tức, nhưng giá đồng hoặc vàng có thể tụt hậu hoặc thậm chí giảm khi các nhà đầu tư cắt giảm các vị thế đang tập trung nắm giữ hoặc đánh giá lại rủi ro tăng trưởng.

Điều này đã xảy ra vào năm 2022 khi giá năng lượng tăng vọt sau khi xung đột giữa Nga và Ukraine bùng nổ, trong khi một số kim loại công nghiệp giảm trở lại khi mối lo ngại về suy thoái kinh tế gia tăng.

Chúng ta lại đang chứng kiến sự phân kỳ như vậy

Giá dầu, đã tăng vọt 64% trong tháng 3/2026 sau khi bắt đầu xảy ra chiến tranh ở Iran dẫn tới nguồn cung năng lượng bị thắt chặt, hoạt động như một công cụ phòng ngừa rủi ro tốt cho danh mục đầu tư trước sự biến động của thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, giá vàng đã giảm 12%, ghi nhận tháng giảm mạnh nhất kể từ năm 2008, chủ yếu là do giá vàng trước đó bị thổi phồng bởi nhiều tháng các n hà đầu cơ mua mạnh và là một trong số ít tài sản thanh khoản mà nhà đầu tư có thể bán để đáp ứng yêu cầu ký quỹ.Với những biến động không đồng đều này – và sự bất ổn địa chính trị – đâu là những điểm quan trọng mà nhà đầu tư nên ghi nhớ khi xem xét tham gia vào làn sóng hàng hóa mới nhất?

Trước hết, nhà đầu tư nên nhớ rằng những thay đổi nhỏ về phân bổ hàng hóa có thể tác động mạnh đến giá cả.

Hàng hóa vô cùng quan trọng đối với nền kinh tế thực, nhưng xét về thị trường đầu tư, chúng nhỏ hơn so với cổ phiếu và trái phiếu. Trong chỉ số S&P 500, năng lượng và vật liệu chỉ chiếm khoảng 6% chỉ số, so với hơn 30% của nhóm 7 công ty công nghệ hàng đầu của Mỹ.Vấn đề quy mô rất quan trọng vì giá cả được thiết lập ở mức cận biên. Chỉ cần một lượng vốn khiêm tốn chuyển từ cổ phiếu hoặc trái phiếu sang hàng hóa – dù thông qua việc mua hàng thực hay hợp đồng kỳ hạn tương lai – thì tác động lên giá cả có thể rất lớn. Một thị trường tương đối nhỏ chỉ có thể hấp thụ một lượng vốn mới nhất định trước khi giá điều chỉnh.

Sự liên kết là một vấn đề then chốt khác: sự biến động của một mặt hàng có thể định hình lại triển vọng của các mặt hàng khác.

Nhiều mặt hàng được liên kết thông qua khả năng thay thế nhu cầu hoặc là nguyên liệu thô cho nhau. Ví dụ, giá khí đốt tự nhiên cao có thể dẫn đến tiêu thụ dầu nhiều hơn. Giá năng lượng tăng cao ảnh hưởng đến giá phân bón, vận tải và thực phẩm. Đồng và nhôm có thể thay thế cho nhau trong một số ứng dụng công nghiệp.

Một điểm khác cần xem xét là hàng tồn kho. Mặc dù các công ty có thể coi trọng hiệu quả chi phí khi nguồn cung không bị hạn chế, nhưng các cú sốc địa chính trị có thể thúc đẩy xu hướng tăng mức tồn kho.

Xung đột ở Iran là một ví dụ điển hình. Khả năng của Tehran trong việc làm gián đoạn khoảng 1/5 nguồn cung năng lượng của thế giới bằng cách phong tỏa eo biển Hormuz đã cho thấy rõ mức độ dễ bị tổn thương của năng lượng và các mặt hàng khác trong tình huống tắc nghẽn các tuyến vận tải. Trong tương lai, các chính phủ và công ty có khả năng sẽ ưu tiên an ninh nguồn cung của nhiều mặt hàng, dẫn đến tồn trữ nhiều loại vật liệu chiến lược sẽ tăng lên. Điều đó có thể tạo ra một khoản phí bảo hiểm cấu trúc rộng hơn trên toàn bộ hệ thống.

Quyết định tiếp theo là nên sở hữu hàng hóa cơ bản hay cổ phiếu liên quan đến hàng hóa.

Trong khi hàng hóa vật chất chủ yếu phản ứng với sự mất cân bằng cung cầu hiện tại và ngắn hạn, cổ phiếu liên quan đến hàng hóa bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác, bao gồm chính sách phòng ngừa rủi ro của mỗi công ty, quyết định phân bổ vốn, các dự án đang triển khai, vị trí trong chuỗi giá trị hàng hóa, vị trí địa lý và thậm chí cả các vấn đề địa chất.

Hãy xem xét ngành năng lượng. Khi giá dầu thô tăng vọt, các công ty năng lượng thượng nguồn – những công ty tham gia thăm dò và sản xuất – có xu hướng hưởng lợi, trong khi các công ty lọc dầu và hóa dầu có thể bị thiệt hại do chi phí đầu vào cao hơn.

Tất nhiên, không phải tất cả các nhà sản xuất thượng nguồn đều hưởng lợi như nhau.

Trong cuộc xung đột hiện tại, sản lượng dầu đá phiến của Mỹ đã được bảo vệ tránh khỏi thiệt hại trực tiếp. Những nhà sản xuất này cũng có nhiều sự linh hoạt hơn trong việc tăng hoặc giảm sản lượng so với hầu hết các đối tác của họ ở Trung Đông, do cấu trúc địa chất và phương pháp sản xuất khác nhau.

Hơn nữa, nhiều công ty dầu mỏ của Mỹ đã thích nghi tốt ở mức giá khoảng 70 USD/thùng trước khi xảy ra chiến tranh ở Iran, tạo ra dòng tiền tự do dồi dào ở mức giá đó. Với giá hiện tại khoảng 100 USD, lợi nhuận có thể rất đáng kể.

Tất nhiên, các công ty năng lượng – bất kể vị trí địa lý – cũng đi kèm với những rủi ro riêng liên quan đến quản lý, vấn đề nợ, các mối quan ngại chiến lược dài hạn và các vấn đề khác – điều mà nhà đầu tư không cần phải xem xét khi đầu tư vào hàng hóa.

Cuối cùng, các nhà đầu tư không nên đánh giá thấp một đặc điểm khác trong hồ sơ lợi nhuận của hàng hóa: độ lồi dương (positive convexity). Đây là đặc điểm có lợi cho nhà đầu tư vì nó làm tăng giá trị trái phiếu trong cả hai kịch bản biến động lãi suất. Giá tăng thường lớn hơn nhiều so với giá giảm.

Điều này bắt nguồn từ bản chất vật chất của hàng hóa và mối liên hệ trực tiếp với các hoạt động sản xuất cần thiết để duy trì hoạt động của nền kinh tế.

Các nhà đầu tư có thể trì hoãn việc mua các tài sản tài chính hoặc bán khống chúng khi giá tăng.

Logic tương tự hiếm khi áp dụng cho hàng hóa vật chất, nơi việc tiêu thụ khó có thể trì hoãn hoặc giảm nhanh chóng. Nhu cầu có thể giảm khi giá tăng, nhưng thường không giảm quá nhanh.

Sự bất đối xứng đó là một trong những lý do khiến chu kỳ hàng hóa, một khi đã hình thành, có thể mạnh mẽ hơn nhiều so với dự đoán của nhiều nhà đầu tư.