Trước khi bước vào năm 2026, các nhà phân tích tin rằng người tiêu dùng trong nhóm thu nhập thấp và cao đều có thể tiếp tục duy trì hoặc tăng chi tiêu trong những tháng tới. Hiệu ứng tài sản có thể khiến các gia đình giàu có tiêu dùng nhiều hơn, trong khi người lao động làm theo giờ hoặc trong lĩnh vực dịch vụ có thể được hỗ trợ bởi các khoản hoàn thuế mới nhờ miễn thuế đối với tiền làm thêm giờ và tiền tip.
Tuy nhiên, diễn biến của cuộc xung đột đang tạo ra áp lực khác nhau đối với hai nhóm này. Theo dữ liệu của Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá xăng trung bình toàn quốc đã vượt 3,50 USD/gallon, tăng khoảng 17% so với mức khoảng 3 USD trước khi diễn ra xung đột.
Hiện giá xăng đã vượt 3 USD tại tất cả các bang, ngoại trừ Kansas với mức trung bình 2,96 USD. Trong bối cảnh thị trường dầu mỏ vẫn biến động do gián đoạn vận tải tại eo biển Hormuz, các nhà phân tích cho rằng giá xăng có thể tăng lên mức 4 USD/gallon nếu xung đột kéo dài.
Trong khi đó, thị trường chứng khoán đã giảm từ các mức đỉnh trước đó. Sự bất định về triển vọng kinh tế - yếu tố ảnh hưởng tới chi tiêu hộ gia đình thu nhập cao - được thể hiện rõ khi Tổng thống Donald Trump ám chỉ khả năng xung đột có thể sớm kết thúc, khiến cổ phiếu tăng. Nhưng sau đó ông Trump đã điều chỉnh phát biểu, để ngỏ khả năng xung đột kéo dài cùng các rủi ro đối với chuỗi cung ứng toàn cầu, thị trường hàng hóa và lợi nhuận doanh nghiệp.
Đối với các hộ gia đình thu nhập thấp, giá xăng tăng có thể buộc họ phải cắt giảm chi tiêu ở các lĩnh vực khác, từ đó ảnh hưởng đến nhiều doanh nghiệp. Điều này có thể khiến các công ty giảm kế hoạch tuyển dụng và đầu tư trong bối cảnh kinh tế trở nên khó đoán hơn.
Luke Tilley, kinh tế trưởng tại Wilmington Trust, cho biết khi giá dầu tăng cao và kéo dài, tác động sẽ chuyển từ việc mang lại lợi ích cho một số công ty năng lượng sang gây sức ép lên người tiêu dùng và kéo giảm nền kinh tế. Theo ông, nếu giá dầu duy trì trong khoảng 85–100 USD/thùng trong vài tháng, nguy cơ suy thoái sẽ tăng đáng kể vì thị trường lao động vốn đã ở trạng thái khó khăn.
Giá dầu Brent đã vượt 116 USD/thùng vào ngày 9/3 trước khi giảm xuống dưới 83 USD/thùng vào ngày 10/3. Trước khi xung đột diễn ra, giá dầu Brent chỉ khoảng 72 USD/thùng.
Sự thay đổi đột ngột về rủi ro đối với kinh tế Mỹ và toàn cầu cũng tạo ra thách thức cho các nhà hoạch định chính sách tiền tệ, đặc biệt là tại Mỹ. Trước đó, các quan chức cho rằng nền kinh tế vẫn khá vững, với lạm phát cao hơn mục tiêu 2% khoảng 1 điểm phần trăm nhưng dự kiến sẽ giảm, còn tỷ lệ thất nghiệp ổn định quanh mức 4,3%.
Tuy nhiên, cả hai yếu tố đều đang chịu sức ép. Nền kinh tế đã bất ngờ mất việc làm trong tháng 02/2026, và sự bất định từ xung đột có thể khiến doanh nghiệp thận trọng hơn trong tuyển dụng. Đồng thời, giá dầu cao có thể khiến lạm phát tăng trở lại thông qua chi phí vận chuyển, năng lượng và nhiều dịch vụ khác.
Ngay cả khi giá nhiên liệu cao chỉ tác động tạm thời tới lạm phát, hoặc thậm chí có thể làm giảm áp lực giá chung nếu người tiêu dùng cắt giảm chi tiêu ở các lĩnh vực khác khiến tăng trưởng chậm lại, bối cảnh hiện tại vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Các nghiên cứu của Fed Kansas City cho thấy việc tăng giá các mặt hàng tiêu dung quan trọng như xăng có thể tác động mạnh đến kỳ vọng lạm phát của hộ gia đình, đặc biệt khi người dân vừa trải qua một giai đoạn lạm phát cao. Đây là điều mà các nhà hoạch định chính sách của Fed vẫn lo ngại và là lý do họ duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt để kiểm soát kỳ vọng lạm phát.
Các nhà đầu tư vẫn kỳ vọng Fed sẽ cắt giảm lãi suất trong năm nay, nhưng thời điểm dự kiến đã bị lùi lại. Cuộc họp chính sách tiếp theo của Fed dự kiến diễn ra vào tuần tới và nhiều khả năng lãi suất sẽ được giữ nguyên trong khoảng 3,5%–3,75%.
Vincent Reinhart, Nhà kinh tế trưởng tại BNY Investments và cựu quan chức cấp cao của Fed, cho rằng còn quá sớm để ngân hàng trung ương đưa ra kết luận về tác động kinh tế của cuộc xung đột. Ông lưu ý rằng Mỹ hiện là nước sản xuất năng lượng, nên giá dầu toàn cầu cao hơn không chỉ khiến người tiêu dùng phải trả giá xăng cao hơn mà còn mang lại thu nhập và cơ hội đầu tư lớn hơn cho ngành năng lượng trong nước.
Tuy nhiên, nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, rủi ro sẽ gia tăng. Chi phí dầu ở mức trên 90 USD/thùng trong khoảng một tháng hoặc lâu hơn có thể làm suy yếu tiêu dùng và tăng trưởng.
Theo Reinhart, chỉ khi giá dầu tăng mạnh và duy trì cao hơn nhiều so với mức mà người dân quen thuộc, cú sốc năng lượng mới đủ lớn để làm thay đổi đáng kể quỹ đạo của nền kinh tế Mỹ. Hiện tại, ông cho rằng thị trường chưa đến ngưỡng đó.

Nguồn: Vinanet/VITIC/Reuters