Đâu là nguyên nhân ép giá dầu giảm?

Giá dầu tăng vọt cùng với tăng trưởng kinh tế toàn cầu yếu, đặc biệt là tại các nền kinh tế lớn như Mỹ, EU, Nhật đang làm giảm nhu cầu sử dụng dầu. Tăng trưởng kinh tế của các nền kinh tế mới nổi được dự báo vẫn duy trì trong năm nay và năm 2009, tuy nhiên dưới áp lực giá dầu hiện đang ở mức cao, sự gia tăng trong nhu cầu sử dụng được dự báo cũng không mạnh.

Kinh tế tăng trưởng chậm tại Mỹ và EU đã kéo theo những chính sách thắt chặt tín dụng và đầu tư của các định chế tài chính khiến các nguồn vốn đầu tư sẽ bị cắt giảm. Việc giá hàng hóa tăng mạnh trong thời gian qua, trong đó có dầu,  phần lớn dựa vào các dòng vốn đầu cơ được dịch chuyển từ các thị trường khác để phòng chống lạm phát và sự bất ổn của thị trường tài chính toàn cầu. Việc các dòng vốn này đang được rút khỏi thị trường hàng hóa và quay trở lại thị trường tài chính để đầu tư và duy trì thanh khoản của các tổ chức tài chính đang là nhân tố ảnh hưởng mạnh đến triển vọng giá dầu thế giới.

Nhu cầu sử dụng dầu cho năm 2008 được OPEC dự báo ở mức 86,9 triệu thùng/ngày và tăng nhẹ lên mức 87,8 triệu thùng/ngày trong năm 2009. Tuy nhiên, sản lượng khai thác dầu được dự báo sẽ tăng tương ứng với mức tăng trong nhu cầu sử dụng này trên 1 triệu thùng/ngày. Như vậy, áp lực về cân đối cung cầu sẽ không quá mạnh.

Theo một thăm dò mới nhất của Reuters đối với các ngân hàng và quỹ đầu tư hàng đầu thế giới về triển vọng giá dầu, giá dầu trung bình cho quý 4 năm nay là 121,37 USD/thùng, và cho cả năm 2009 là 116, 58 USD/thùng. Theo đó, sự leo thang mạnh trong giá dầu có thể sẽ không diễn ra mạnh mẽ. Nhưng với tình hình này, giá dầu khó có thể giảm mạnh.

Sau một thời gian dài suy giảm,  USD hồi phục cũng là nguyên nhân ép giá dầu giảm xuống. Dầu được định giá bằng USD, thị trường đã định lại giá dầu khi đồng tiền này tiếp tục tăng giá mạnh. USD đã tăng giá hơn 9% so với EUR, 14% so với đôla Úc và 12% so với bảng Anh chỉ trong vòng một tháng qua. Kỳ vọng về khả năng Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất USD trong bối cảnh các ngân hàng trung ương khác sẽ giảm lãi suất đang hướng các dòng vốn đầu tư từ các thị trường nước ngoài quay trở lại Mỹ trong hơn hai tháng gần đây.

OPEC với 13 nước thành viên đang cung ứng khoảng 40% sản lượng dầu thế giới. Trong tháng tám vừa qua, OPEC đã cung ứng vượt 592.000 thùng/ngày so với hạn ngạch khai thác 29,673 triệu thùng/ngày. Hiện một số thành viên OPEC đang lo ngại giá dầu giảm quá nhanh. Trước thềm cuộc họp sắp tới tổ chức vào 9/9, nước sản xuất dầu lớn thứ hai của khối là Iran cho rằng OPEC nên giảm sản lượng khoảng 1,5 triệu thùng/ngày vào đầu năm tới.

Venezuela, nước sản xuất dầu lớn thứ ba, thì kêu gọi xem xét kế hoạch cắt giảm sản lượng để tránh cho giá dầu giảm xuống dưới 100 USD/thùng. Trong một phát biểu mới đây, Tổng thống Venezuela Hugo Chavez cho rằng mức 100 USD/thùng là công bằng cho cả người tiêu dùng và người sản xuất.

Theo các chuyên gia, sự kêu gọi cắt giảm sản lượng trong cuộc họp lần này có thể đồng nghĩa với việc các nước OPEC duy trì theo hạn ngạch đã cấp ban đầu từ mức cung ứng vượt hạn ngạch hiện tại, chứ không phải là cắt giảm sản lượng từ mức 29,673 triệu thùng/ngày.

Chủ tịch OPEC đồng thời là Bộ trưởng Năng lượng Algeria  Chakib Khelil nhận định ngoại trừ Iraq và các thành viên mới gia nhập, các nước còn lại trong khối nên duy trì sản lượng theo hạn ngạch cam kết ban đầu. Những nhận định trên đang làm kết quả của cuộc họp lần thứ 149 vào tuần tới của OPEC chứa đựng nhiều yếu tố bất ngờ và nhiều khả năng gây ảnh hưởng mạnh đến thị trường dầu thế giới.

Cơn bão Gustav tại Mỹ đang làm đình trệ khoảng 25% lượng dầu khai thác tại khu vực vịnh Mexico và 12 cơ sở lọc dầu chính, với gần 2,5 triệu thùng/ngày, vẫn chưa được hoạt động trở lại. Hiện hai cơn bão Ike và Hanna đang tiến vào nước Mỹ, nhưng chưa rõ có ảnh hưởng đến vịnh Mexico, nơi tập trung cơ sở khai thác và lọc dầu chính yếu của nước Mỹ.