Giải pháp tình thế khuyến khích xuất khẩu xi măng

Theo thống kê của Bộ Xây dựng, tiêu thụ xi măng 7 tháng năm 2010 đạt khoảng 27,92 triệu tấn, bằng 55,8 % so với kế hoạch năm 2010. Trong khi nguồn cung xi măng đã tăng khoảng 10 triệu tấn so với nhu cầu thì tiêu thụ thực tế chỉ tăng 1,8 triệu tấn. Theo ông Lê Văn Tới, Vụ trưởng Vụ Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng), toàn ngành năm nay có thể sản xuất khoảng 53 triệu tấn xi măng. Trong khi đó, lượng tiêu thụ dự báo chỉ đạt khoảng 50,5-51,5 triệu tấn. Như vậy, dư thừa 1,5-2,5 triệu tấn. Về góc độ vĩ mô, mức dư thừa, tồn kho trên dưới 1,5 triệu tấn không phải là quá lớn, giúp tránh việc giá cả bị đẩy lên cao, khi nhu cầu tăng mạnh, gây thiệt hại cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, tình trạng này cũng khiến một số nhà máy gặp khó khăn, đặc biệt là những đơn vị mới đi vào sản xuất, sản phẩm chưa có thương hiệu trên thị trường.

Tiếp đến là các nhà máy có công nghệ kém, tiêu hao nhiều nguyên nhiên liệu hơn các nhà máy khác, khiến giá thành cao, sản phẩm khó cạnh tranh. Các nhà máy có vị trí địa lý không thuận lợi cho việc vận chuyển nguyên nhiên liệu, xa nơi tiêu thụ và các DN chưa gây dựng được hệ thống phân phối rộng khắp cũng là những đối tượng sẽ gặp bất lợi trong giai đoạn này. Nhìn chung, có thể nói từ năm 2010 các cơ sở sản xuất xi măng đã bước vào giai đoạn cạnh tranh thực sự.

 Trước tình hình cung xi măng vượt cầu, Bộ Xây dựng đã yêu 3 công ty xi măng: Nghi Sơn, ChinFon Hải Phòng và Phúc Sơn, cần duy trì hoạt động dây chuyền thiết bị để giảm chi phí sản xuất, giảm giá thành sản phẩm. Ba DN trên cần tính toán kỹ nhu cầu tiêu thụ từng tháng, từng quý tại khu vực miền Trung và phía Nam, để bố trí hợp lý việc vận chuyển xi măng, clinker từ phía Bắc vào các khu vực này, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ, đặc biệt trong các tháng cao điểm của mùa xây dựng, nhằm bình ổn thị trường, giá cả. Đặc biệt các DN cần sớm xúc tiến việc tìm kiếm thị trường để xuất khẩu xi măng, từ nây đến cuối năm 2010 yêu cầu mỗi công ty xuất khẩu từ 100.000 tấn đến 150.000 tấn xi măng. Năm 2011, mỗi DN xuất khẩu 50% sản lượng xi măng tính theo tỷ lệ quy định tại giấy phép đầu tư và từ năm 2012 trở đi xuất khẩu 100% sản lượng xi măng theo tỷ lệ quy định trong giấy phép.

 Việc mở rộng thị trường XK được xem là lối thoát duy nhất giải quyết tình trạng thừa xi măng hiện nay. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, việc tìm kiếm thị trường cho XK xi măng không đơn giản, bởi lẽ xi măng là mặt hàng đặc thù, có giá trị thấp, nhưng lại rất cồng kềnh, tốn nhiều chi phí vận chuyển. Ngoài ra, nếu không bảo quản tốt, chỉ một thời gian ngắn, sản phẩm sẽ bị đông cứng, biến chất.

 Bên cạnh đó, theo ông Nguyễn Văn Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Xi măng Việt Nam, việc thừa xi măng là do thị trường xây dựng phát triển chưa tương xứng với tốc độ phát triển ngành vật liệu, dẫn đến cung lớn hơn cầu.

Điều đáng quan tâm, là xuất khẩu xi măng mang lại giá trị kinh tế rất thấp. Chưa kể, phát triển vật liệu xi măng dễ phá vỡ cảnh quan thiên nhiên do nguyên liệu đầu vào của mặt hàng này phần lớn là núi đá vôi. Trên thế giới, rất ít nước có chủ trương đầu tư, phát triển xi măng để xuất khẩu.

 Ông Lê Văn Tới cho biết thêm: Bộ Xây dựng cũng đã đề xuất với Thủ tướng những biện pháp kích cầu tiêu thụ xi măng- đây là biện pháp căn cơ, có tính bền vững. Còn khuyến khích các DN tích cực tìm kiếm thị trường và xuất khẩu xi măng chỉ là giải pháp tình thế trong thời điểm cung vượt cầu. Đặc biệt, đó là các DN liên doanh với nước ngoài. Khi được cấp phép, các DN này đã phải cam kết sẽ xuất khẩu 30-40% sản lượng sản xuất/năm. Khi thị trường trong nước cung chưa đáp ứng được nhu cầu thì các DN đó không phải xuất khẩu. Hiện nay cung đang vượt cầu nên Bộ yêu cầu họ phải thực hiện như cam kết.

Theo Công Thương