Những yếu tố ảnh hưởng đến giá dầu trong nước và thế giới 2026

Bài viết dưới đây sẽ phân tích các yếu tố chính quyết định giá dầu trong nước cũng như trên thế giới. Đồng thời làm rõ cách những biến động này tác động đến thị trường xăng dầu tại Việt Nam. Tìm hiểu ngay!

Dầu Brent: Khai thác tại Biển Bắc, là chuẩn giá cho khu vực Châu Âu, Châu Á và chiếm 2/3 lượng giao dịch toàn cầu.

Dầu WTI (West Texas Intermediate): Khai thác tại Mỹ, có chất lượng rất cao, chủ yếu giao dịch tại thị trường Bắc Mỹ.

* Đây là hai loại dầu thô được giao dịch phổ biến trên các sàn hàng hóa toàn cầu và được sử dụng làm cơ sở tham chiếu. Trong đó, giá dầu được hình thành dựa trên sự tổng hòa của các nhóm yếu tố chính sau:

Cung và cầu: Cán cân cơ bản trên thị trường tiêu dùng.

Chính sách từ OPEC+: Các quyết định tăng/giảm sản lượng theo từng giai đoạn

Địa chính trị: Xung đột và bất ổn tại các “túi dầu” thế giới như xung đột giữa Nga và Ukraine hay giữa Mỹ và Iran.

Tiền tệ: Sự biến động của đồng USD – Là đồng tiền mà giá dầu thế giới neo vào.

Tâm lý thị trường: Các hoạt động đầu cơ trên thị trường tài chính cũng góp phần hình thành và tác động đến giá dầu.

Những yếu tố ảnh hưởng đến giá dầu trên thế giới

Nguồn cung: Khi các mỏ dầu mới được phát hiện hoặc tồn kho dầu ở mức cao, thị trường rơi vào tình trạng dư cung, gây áp lực giảm giá.

Nhu cầu: Phụ thuộc vào sức khỏe kinh tế toàn cầu. Khi kinh tế tăng trưởng mạnh, nhu cầu năng lượng tăng cao mà nguồn cung vẫn duy trì thì sẽ góp phần đẩy giá dầu lên và ngược lại.

Thị trường trọng điểm: Mỹ, Trung Quốc và Ấn Độ là ba “đầu tàu” tiêu thụ. Chỉ cần một sự sụt giảm nhu cầu tại Trung Quốc (ví dụ do chính sách phong tỏa) cũng đủ khiến giá dầu thế giới lao dốc.

Ví dụ: Mỹ, Trung Quốc và Ấn Độ là ba quốc gia tiêu thụ dầu lớn nhất. Chỉ cần nhu cầu tại các nước này biến động (ví dụ Trung Quốc mở cửa kinh tế sau đại dịch), giá dầu toàn cầu sẽ bị đẩy lên ngay lập tức.

Một yếu tố quan trọng khác ảnh hưởng đến giá dầu là chính sách sản lượng của các quốc gia xuất khẩu dầu. Các nước trong liên minh OPEC+ thường điều chỉnh sản lượng nhằm kiểm soát nguồn cung dầu trên thị trường.

Những quyết định về sản lượng từ các quốc gia sản xuất lớn như Saudi Arabia, Nga hay Mỹ có thể khiến giá dầu biến động mạnh trên thị trường quốc tế.

Giá dầu thường biến động mạnh khi xảy ra các căng thẳng địa chính trị tại các khu vực sản xuất dầu lớn. Chẳng hạn như Trung Đông là khu vực có trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới và cũng là nơi thường xảy ra các xung đột. Khi xảy ra chiến sự hoặc bất ổn chính trị tại khu vực này, thị trường thường lo ngại nguồn cung dầu có thể bị gián đoạn.

Ngoài ra, các tuyến vận chuyển dầu quan trọng như eo biển Hormuz, nơi trung chuyển khoảng 20% sản lượng dầu toàn cầu, cũng có thể bị ảnh hưởng khi căng thẳng leo thang. Khi rủi ro nguồn cung tăng lên, giá dầu thường tăng mạnh.

Ví dụ: Tháng 3/2026, xung đột Mỹ – Iran nổ ra làm giá xăng dầu tăng mạnh vì lo sợ đứt gãy nguồn cung trên thế giới. Iran tuyên bố sẽ kiểm soát không cho tàu chở hàng di chuyển qua eo biển Hormuz làm giá dầu càng biến động hơn.

Những yếu tố ảnh hưởng đến giá dầu trên thế giới (P2)

Dầu mỏ được giao dịch chủ yếu bằng đồng USD trên thị trường quốc tế. Vì vậy, biến động của đồng USD có thể ảnh hưởng trực tiếp đến giá dầu.

Do đó, chính sách tiền tệ của Mỹ và biến động tỷ giá cũng có thể tác động đến giá dầu trên thị trường toàn cầu.

Ngoài các yếu tố cung cầu thực tế, giá dầu còn chịu ảnh hưởng từ các hoạt động đầu tư tài chính. Nhiều quỹ đầu tư và tổ chức tài chính tham gia thị trường dầu thông qua hợp đồng tương lai dầu mỏ. Khi các nhà đầu tư dự đoán giá dầu sẽ tăng hoặc giảm, họ có thể mua hoặc bán hợp đồng với khối lượng lớn, từ đó khiến giá dầu biến động mạnh trong ngắn hạn.

Ngoài ra, các yếu tố tự nhiên cũng có thể làm gián đoạn nguồn cung dầu. Một số sự kiện có thể ảnh hưởng đến giá dầu như:

Những sự kiện này có thể khiến sản lượng dầu giảm tạm thời và khiến giá dầu tăng trong ngắn hạn. Tuy nhiên, việc khắc phục sự cố nhanh chóng cũng góp phần giúp giá dầu sớm bình ổn thay vì bị ảnh hưởng nghiêm trọng như tình hình địa chính trị hay xung đột quốc tế.

Cấu trúc giá xăng dầu – Những thành phần tạo nên giá xăng dầu

Giá xăng dầu bán lẻ không chỉ phụ thuộc vào giá dầu thô mà còn bao gồm nhiều chi phí khác trong chuỗi cung ứng năng lượng. Theo các nghiên cứu về thị trường năng lượng, giá xăng dầu thường được cấu thành từ bốn yếu tố chính:

Trong cấu trúc giá xăng dầu, giá dầu thô chiếm tỷ trọng lớn nhất, khoảng hơn 50% giá bán lẻ. Giá dầu thô phụ thuộc vào:

Khi giá dầu thô tăng mạnh trên thị trường quốc tế, giá xăng dầu tại nhiều quốc gia thường tăng theo.

Sau khi được khai thác, dầu thô phải trải qua quá trình tinh chế tại các nhà máy lọc dầu để tạo ra các sản phẩm như xăng, dầu diesel hoặc nhiên liệu máy bay. Chi phí lọc dầu thường chiếm khoảng 14% giá xăng dầu và phụ thuộc vào:

Thuế là một thành phần quan trọng trong giá xăng dầu tại nhiều quốc gia. Các loại thuế thường được áp dụng nhằm:

Ngoài ra, ở Việt Nam, xăng dầu có thể chịu một số loại thuế như:

* Thuế giá trị gia tăng (VAT)

* Thuế nhập khẩu

Sau khi được tinh chế, xăng dầu cần được vận chuyển và phân phối đến các trạm xăng để bán cho người tiêu dùng. Chi phí này bao gồm:

Mặc dù chỉ chiếm một phần nhỏ chi phí nhưng đây cũng là khâu đặc biệt quan trọng trong chuỗi cung ứng xăng dầu từ sản xuất đến tiêu thụ. Những vấn đề phát sinh từ vận chuyển, lưu trữ hay hoạt động tiếp thị cũng có thể gây ảnh hưởng ít nhiều lên tổng chi phí, tác động gián tiếp đến giá dầu.

Cung và cầu. Xăng dầu là nhiên liệu chiến lược có độ trễ cao trong sản xuất, khó thay thế nên bất kỳ sự lệch pha cung – cầu nào cũng tạo biến động mạnh trên thị trường. Ví dụ, nguồn cung bị cắt giảm, siết chặt đột ngột khi nhu cầu đang tăng cao cũng có thể khiến giá dầu tăng đáng kể.

Do các sự kiện “Thiên nga đen” như xung đột quân sự (ví dụ Nga – Ukraine, Mỹ – Iran), lệnh trừng phạt kinh tế hoặc sự cố hạ tầng năng lượng nghiêm trọng,… Khi đó giá dầu có thể tăng mạnh. Ngoài ra, việc cắt giảm sản lượng dầu hoặc gián đoạn nguồn cung bất ngờ cũng có thể gây nên tình trạng tăng giá đột ngột.

Cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Công Thương – Tài chính) theo dõi giá dầu thô và giá thành phẩm quốc tế để điều chỉnh giá bán lẻ trong nước theo xu hướng tương ứng. Trong một vài hoàn cảnh khi giá dầu thế giới tăng đột biến, cơ quản quản lý nhà nước có thể tìm biện pháp bình ổn giá dầu để giảm thiểu tác động từ thế giới.

Giá được điều chỉnh theo chu kỳ định kỳ của Liên Bộ Công Thương và Tài chính để phản ánh sát thực tế thị trường nhưng vẫn đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô.

Brent là chuẩn cho Châu Âu/Châu Á và dầu khai thác trên biển. WTI là chuẩn của Mỹ và dầu khai thác trên đất liền.

Tóm lại, giá dầu là một trong những yếu tố quan trọng của thị trường năng lượng toàn cầu. Cung cầu, chính sách sản lượng của các nước xuất khẩu dầu, biến động địa chính trị hay hoạt động đầu cơ tài chính đều là những yếu tố ảnh hưởng đến giá dầu phổ biến nhất hiện nay. Đối với Việt Nam, biến động của giá dầu thế giới cũng ít nhiều ảnh hưởng trực tiếp đến giá xăng dầu trong nước. Vì vậy, việc hiểu rõ những yếu tố ảnh hưởng đến giá dầu sẽ giúp nhà đầu tư và người tiêu dùng có cái nhìn toàn diện hơn về xu hướng của thị trường năng lượng.