Xung đột ở Iran làm gián đoạn cung cấp phân bón toàn cầu ở thời điểm quan trọng

Xung đột ở Iran đe dọa làm gián đoạn hoạt động tại một trung tâm sản xuất và vận chuyển phân bón lớn, làm tăng nguy cơ đẩy chi phí cây trồng và lạm phát lương thực tăng mạnh.

Vùng Vịnh là nơi đặt trụ sở của một số nhà máy sản xuất phân bón lớn nhất thế giới, và eo biển Hormuz xử lý khoảng 1/3 thương mại các chất dinh dưỡng này trên toàn cầu.

Giá phân bón vốn đã cao từ trước khi cuộc xung đột mới nhất ở Trung Đông nổ ra, và căng thẳng mới xuất hiện khi nông dân ở Bắc bán cầu chuẩn bị bắt đầu vào mùa sử dụng các sản phẩm này trên đồng ruộng của họ.

Thời điểm xảy ra xung đột “thực sự không thể tồi tệ hơn” đối với ngành công nghiệp này, Josh Linville, phó chủ tịch phụ trách mặt hàng phân bón tại công ty môi giới StoneX Group, cho biết, và thêm rằng: “Chiến tranh xảy ra lúc nào cũng tệ, nhưng vào lúc này thì không thể tồi tệ hơn được nữa.”

Xung đột đã và đang tác động đến thị trường. Hôm 2/3/2026, Qatar đã ngừng sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng tại cơ sở xuất khẩu lớn nhất thế giới sau khi bị tấn công bằng máy bay không người lái của Iran. Khí tự nhiên là nguyên liệu đầu vào quan trọng cho phân bón gốc nitơ.

Qatar là nguồn cung cấp khoảng 11% lượng xuất khẩu urê toàn cầu, và gần 45% số hàng hóa đó đến từ các cơ sở sản xuất ở vùng Vịnh Ba Tư nói chung, theo Alexis Maxwell, một nhà phân tích tại Bloomberg Intelligence.

Giá urê dạng hạt ở Ai Cập đã tăng vọt 60 USD/tấn kể từ khi eo biển Hormuz đóng cửa, và người mua đang tìm kiếm các nhà cung cấp khác ở Bắc Phi và Đông Nam Á, theo Bloomberg Green Markets.

Trong khi đó tại New Orleans, giá urê - loại phân bón nitơ được sử dụng rộng rãi nhất và rất quan trọng đối với các cánh đồng ngô - giao bằng sà lan tháng 3/2026 hôm 2/3/2026 đã cao hơn từ 60 đến 80 USD so với hôm 27/2/2026, và có khả năng "tăng hàng trăm USD/tấn trong những ngày tới", theo Taylor Eastman, một nhà giao dịch phân bón tại Andersons Inc.

Nguồn cung urê đã khan hiếm trước khi xung đột với Iran xảy ra, và rủi ro địa chính trị cũng rất cao. Việc máy bay không người lái phá hoại kho chứa nitơ của Nga đã thúc đẩy tâm lý tin rằng giá sẽ tiếp tục tăng. Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ, Nga và Qatar là hai nhà cung cấp urê lớn nhất cho Mỹ. Mặc dù Mỹ không nhập khẩu nhiều nguyên liệu đầu vào trực tiếp từ Iran, nhưng lượng cung cấp đáng kể đến từ các quốc gia Trung Đông khác thông qua eo biển Hormuz.

Theo StoneX, ba trong số 10 nhà xuất khẩu amoniac lớn nhất thế giới và một trong năm nhà cung cấp phốt-phát hàng đầu thế giới phụ thuộc vào tuyến đường thủy này để vận chuyển sản phẩm.

Ngay cả khi nguồn cung tiếp tục lưu thông qua eo biển, chi phí bảo hiểm vận chuyển có thể trở nên "không khả thi về mặt kinh tế", nhà phân tích Ben Isaacson của Scotiabank viết trong một bản ghi chú. Iran kiểm soát từ 10% đến 12% thương mại urê toàn cầu, trong khi việc Israel tuyên bố tình trạng khẩn cấp có thể làm gián đoạn việc cung cấp khí đốt cho Ai Cập và do đó làm gián đoạn sản xuất phân bón, ông nói. Các nhà máy sản xuất phân bón tập trung quanh Vịnh Ba Tư.

Cổ phiếu ngành phân bón cũng tăng vọt. Cổ phiếu của Yara International ASA tăng lên mức cao nhất trong ba năm. Công ty cho biết mặc dù họ có “mức độ tiếp xúc hạn chế với khu vực này”, nhưng eo biển Hormuz là một “điểm nghẽn quan trọng”.

“Những gián đoạn ở quy mô này sẽ ảnh hưởng đến giá phân bón và thực phẩm, nhưng vẫn còn quá sớm để đánh giá mức độ hoặc thời gian kéo dài”, Yara cho biết trong một thông báo. “Chúng tôi biết rằng nhiều nông dân đã chịu áp lực về chi phí. Họ đóng một vai trò quan trọng trong an ninh lương thực toàn cầu.”

Cổ phiếu của CF Industries Holdings Inc., nhà sản xuất amoniac lớn nhất thế giới, đã tăng tới 8,3% lên mức cao nhất kể từ cuối năm 2022, trong khi chỉ số S&P Composite 1500 về Phân bón và Hóa chất Nông nghiệp đạt mức cao nhất kể từ tháng 7/2025.