|
Thủ tướng Putin và người đồng nhiệm Ukraine Yulia Tymoshenko đã chứng kiến lễ ký kết một hợp đồng thời hạn 10 năm giữa đại gia năng lượng Gazprom (Nga) và công ty Naftogaz (Ukraine) tại Moscow, chấm dứt cuộc chiến về giá khí đốt và chi phí vận chuyển.
Về phía Nga, có lẽ nước này hưởng một chiến thắng có phần ngọt ngào và cay đắng: Công ty độc quyền năng lượng nhà nước Gazprom thua lỗ khoảng 1 tỷ USD trong ngân sách từ doanh thu bán gas bị thua lỗ. Nhưng trên phạm vi rộng, dường như chiến thắng nghiêng về Nga.
Theo Thủ tướng Putin và Thủ tướng Tymoshenko, 2 bên đã đàm phán giảm 20% giá gas năm 2009, điều này có nghĩa rằng giá gas Ukraine phải trả là khoảng 360 USD/1.000 m3. Con số này về cơ bản gấp đôi giá 179,5 USD mà Ukraine trả năm ngoái.
Mức tăng lớn về giá gas như vậy có thể khiến các xưởng thép, nhà máy hóa chất, những công ty khí đốt sở hữu nhà nước và nhiều ngành tiêu thụ năng lượng lớn khác của Ukraine khốn đốn. Các quan chức cho biết, giá gas trên thị trường thế giới sẽ giảm, do vậy Ukraine có thể giảm bớt gánh nặng khí đốt; nhưng nước này vẫn phải trả giá nhiều hơn so với giá mà họ trả năm ngoái thậm chí khi suy thoái kinh tế toàn cầu càng sâu sắc trong năm nay.
Thêm một vấn đề nữa, Nga chỉ giảm 20% giá gas cho Ukraine chỉ trong năm nay, còn sau đó, theo Thủ tướng Putin, Ukraine phải trả đầy đủ theo giá trị trường bắt đầu vào ngày đầu tiên năm 2010. Trong khi Ukraine trả giá gas cao hơn, thì Nga lại chỉ trả giá vận chuyển khí đốt của họ qua Ukraine sang châu Âu bằng với năm trước.
Về mặt chính trị, dường như Nga cũng có phần thắng thế.
Dmitry Trenin, Giám đốc của Trung tâm Carnegie tại Moscow, cho biết các quan chức của Nga nuôi ý tưởng dùng cuộc chiến khí đốt này để làm suy yếu Tổng thống Yushchenko, và gia tăng sức mạnh đối với đối thủ của ông, Thủ tướng Tymoshenko.
Một trong những mục tiêu chính của Moscow có lẽ là làm giảm vai trò trung gian của nhà môi giới Thụy Sĩ RosUkrEnergo trong vấn đề kinh doanh khí đốt giữa Nga và Ukraine. Từ lâu, các nhà phân tích đã đặt ra câu hỏi rằng tại sao hai nước này lại phải đổ ra hàng tỷ đôla thông qua RosUkrEnergo, và chuyện gì xảy ra với số tiền đó?
Volodymyr Omelchenko của Trung tâm nghiên cứu xã hội học Razumkov ở Kiev nhận định công ty RosUkrEnergo đã giúp đỡ chiến dịch tranh cử của Tổng thống Yushchenko, mặc dù ông từ chối liên quan đến vấn đề kinh doanh khí đốt.
Hôm qua, Thủ tướng Putin phát biểu rằng nếu vai trò của RosUkrEnergo bị giảm, điều này có thể làm mất đi phần nào hi vọng của Tổng thống Yushchenko giữ chắc vị trí của mình.
Weafer cho biết Moscow có những lo sợ rằng, trong lúc tức giận, châu Âu có thể đưa ra quyết định chiến lược và dài hạn bằng việc tìm nguồn năng lượng thay thế khí đốt của Nga, để tránh phụ thuộc hầu như hoàn toàn vào khí đốt nước này. Nhưng các chuyên gia đều nhất trí rằng châu Âu không có lựa chọn nào khác ngoài phải phụ thuộc vào Nga trong ngắn hạn. Và nếu tìm nguồn năng lượng thay thế - như than đá và năng lượng hạt nhân – sẽ đòi hỏi nguồn đầu tư khổng lồ và liên quan đến các quy định về môi trường.
Dù thế nào đi nữa, Nga dường như vẫn là kẻ thắng thế trong cuộc chiến này, vì họ nắm giữ nguồn vàng đen mà rất nhiều nước dù thế nào cũng không thể quay lưng. |