Đà phục hồi mạnh mẽ trong tháng 3 đã tạo lực kéo đáng kể cho tăng trưởng chung, song cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu 3,64 tỷ USD.
Bứt tốc mạnh trong tháng 3, tạo đà tăng trưởng quý I
Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố ngày 4/4, sau giai đoạn trầm lắng do yếu tố mùa vụ và kỳ nghỉ tết Nguyên đán, hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa trong tháng 3 năm 2026 đã ghi nhận sự phục hồi rõ nét, trở thành điểm nhấn quan trọng của bức tranh thương mại quý I. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa trong tháng 3 đạt 93,55 tỷ USD, tăng 39,2% so với tháng trước và tăng 23,9% so với cùng kỳ năm trước.
Động lực tăng trưởng đến từ cả hai chiều xuất khẩu và nhập khẩu. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu tháng 3/2026 đạt 46,44 tỷ USD, tăng 40,3% so với tháng trước. Khu vực kinh tế trong nước đạt 8,96 tỷ USD, tăng 39,2%, trong khi khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đạt 37,48 tỷ USD, tăng 40,6%. So với cùng kỳ năm trước, xuất khẩu tháng 3 tăng 20,1%, phản ánh sự cải thiện nhu cầu từ các thị trường chủ lực và sự phục hồi của các chuỗi cung ứng toàn cầu.
Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu tháng 3/2026 đạt 47,11 tỷ USD, tăng 38,2% so với tháng trước. Khu vực kinh tế trong nước đạt 13,45 tỷ USD, tăng 40,8%, còn khu vực FDI đạt 33,66 tỷ USD, tăng 37,1%. So với cùng kỳ năm trước, nhập khẩu tăng 27,8%, cho thấy nhu cầu nguyên liệu, máy móc phục vụ sản xuất tiếp tục gia tăng mạnh mẽ.
Tính chung quý I/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt 249,50 tỷ USD, tăng 23% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu đạt 122,93 tỷ USD, tăng 19,1%; nhập khẩu đạt 126,57 tỷ USD, tăng 27%. Đáng chú ý, mức tăng nhập khẩu cao hơn xuất khẩu đã khiến cán cân thương mại đảo chiều, ghi nhận nhập siêu 3,64 tỷ USD, thay vì xuất siêu như cùng kỳ năm trước.
Đánh giá về kết quả này, bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê cho biết: “Hoạt động xuất nhập khẩu trong quý I/2026 tiếp tục phục hồi tích cực, đặc biệt là sự bứt tốc trong tháng 3 sau kỳ nghỉ Tết. Tuy nhiên, nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu phản ánh nhu cầu sản xuất trong nước gia tăng, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cần tiếp tục nâng cao năng lực cạnh tranh và giá trị gia tăng của hàng xuất khẩu”.
Cơ cấu xuất khẩu tiếp tục nghiêng mạnh về nhóm hàng công nghiệp chế biến với kim ngạch đạt 110,52 tỷ USD, chiếm tới 89,9% tổng kim ngạch xuất khẩu. Các mặt hàng chủ lực như điện tử, máy tính và linh kiện; điện thoại; máy móc, thiết bị tiếp tục duy trì mức tăng trưởng cao, trong đó riêng nhóm điện tử, máy tính và linh kiện đạt 30,7 tỷ USD, tăng 45,5% so với cùng kỳ.
Nhập khẩu tăng nhanh, cán cân thương mại đổi chiều
Diễn biến đáng chú ý trong quý I/2026 là sự gia tăng mạnh mẽ của hoạt động nhập khẩu, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế đang phục hồi và mở rộng sản xuất. Kim ngạch nhập khẩu đạt 126,57 tỷ USD, tăng 27% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn đáng kể so với mức tăng của xuất khẩu.
Nguồn: Cục Thống kê.
Trong cơ cấu nhập khẩu, nhóm hàng tư liệu sản xuất chiếm tỷ trọng áp đảo với 118,84 tỷ USD, tương đương 93,9% tổng kim ngạch nhập khẩu. Điều này cho thấy, phần lớn hàng hóa nhập khẩu phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất, chế biến và xuất khẩu, thay vì tiêu dùng. Nhóm hàng máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng chiếm 55,3%, trong khi nhóm nguyên, nhiên, vật liệu chiếm 38,6%.
Một số mặt hàng nhập khẩu chủ lực ghi nhận mức tăng trưởng cao, trong đó điện tử, máy tính và linh kiện đạt 47,57 tỷ USD, tăng 50,5%; máy móc, thiết bị đạt 15,5 tỷ USD, tăng 22,6%. Đây là tín hiệu cho thấy doanh nghiệp đang đẩy mạnh đầu tư, mở rộng sản xuất để đáp ứng nhu cầu thị trường trong và ngoài nước.
Về thị trường, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 39 tỷ USD, trong khi Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất với kim ngạch đạt 50,1 tỷ USD. Việt Nam duy trì xuất siêu lớn sang Hoa Kỳ (33,9 tỷ USD) và EU (10,6 tỷ USD), nhưng nhập siêu cao từ Trung Quốc (33,3 tỷ USD), Hàn Quốc (10,6 tỷ USD) và ASEAN (5,0 tỷ USD).
Cán cân thương mại hàng hóa quý I/2026 ghi nhận nhập siêu 3,64 tỷ USD, trong đó khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 10,73 tỷ USD, còn khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) xuất siêu 7,09 tỷ USD. Điều này phản ánh sự phụ thuộc lớn của khu vực trong nước vào nguồn nguyên liệu, thiết bị nhập khẩu, đồng thời cho thấy vai trò dẫn dắt xuất khẩu của khu vực FDI vẫn rất rõ nét.
Ở góc độ tổng thể, việc chuyển từ xuất siêu sang nhập siêu không hoàn toàn tiêu cực, mà phần nào phản ánh nhu cầu phục hồi và mở rộng sản xuất trong nước. Tuy nhiên, xu hướng này cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ và gia tăng hàm lượng giá trị trong các sản phẩm xuất khẩu.
Theo bà Nguyễn Thị Hương, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, kết quả hoạt động xuất nhập khẩu quý I/2026 cho thấy, nền kinh tế Việt Nam vẫn duy trì được đà tăng trưởng tích cực, với động lực đến từ cả khu vực sản xuất và thương mại quốc tế. Việc tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, đa dạng hóa thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh sẽ là chìa khóa để duy trì đà tăng trưởng bền vững trong các quý tiếp theo.