Giá than đá trên thị trường thế giới năm nay sẽ được nâng đỡ bởi triển vọng nhu cầu khả quan từ Trung Quốc và nhiều nước Châu Âu khác do sản lượng điện tăng mạnh, mặc dù nhu cầu giảm ở Châu Âu.
Giá than đá đã tăng từ mức thấp chỉ 75 USD/tấn giữa tháng 12/2009 lên 97 USD/tấn vào đầu tháng 1/2010, với tốc độ tăng vượt xa các thị trường năng lượng khác. Mưa bão ở Indonexia và Australia gây thiếu điện cục bộ, khiến cho việc sản xuất và vận chuyển than bị đình lại.
Song đó chưa phải là nguyên nhân quan trọng nhất. Sản xuất điện tăng mạnh hơn dự kiến ở Trung Quốc, tăng 33% trong 3 tháng qua so với cùng kỳ năm ngoái, khiến cho nhu cầu than nhiên liệu tăng mạnh. Tình trạng sản xuất điện của các nước Châu Á khác cũng tương tự. Tuyết rơi dày và việc vận chuyển bằng đường sắt khó khăn khiến cho Trung Quốc phải vận chuyển than qua đường biển. Ở những khu vực khác, thời tiết lạnh tại Châu Âu khiến nhu cầu năng lượng tăng lên. Đúng lúc đó, sản xuất bị đình trệ, nhất là ở Australia, Nam Phi và Indonexia, khiến cho thị trường than đá quốc tế trở nên khan hiếm nguồn cung. Tại các thị trường Châu Á – Thái Bình Dương, lượng dự trữ rất thấp, nhất là ở những nước tiêu thụ chính như Trung Quốc và Hàn Quốc.
Sau 3 tuần tăng, phải đến cuối tháng 1/2010, giá than đá mới giảm xuống sau khi tuyết tan ở Trung Quốc và đồng Đôla Mỹ tăng giá so với cá tiền tệ khác. Trong mấy tuần gần đây, giá than nhiệt giảm trở lại mức 72,75 USD/tấn và biến động trong khoảng 72 USD/tấn đến 79 USD/tấn.
Yếu tố hạn chế xu hướng tăng là tồn kho than đá của châu Âu vẫn còn rất cao tại các cảng nhập khẩu chủ chốt là Rotterdam và Amsterdam do cung vượt xa cầu.
Trong bối cảnh nhu cầu mạnh tại Châu Á và cước phí vận tải giảm, các nước cung cấp than đá truyền thống đang hạn chế lượng cung sang Châu Âu. Nga thông báo đã đóng cửa một số mỏ để làm giảm tốc độ xuất khẩu sang Châu Âu. Nam Phi chuyển hướng thị trường từ Châu Âu sang Châu Á – Thái Bình Dương. Trong năm 2009, 31% xuất khẩu than đá của Nam Phi sang Ấn Độ, trong khi những năm trước đó là con số 0. Xu hướng này càng rõ nét trong những tháng vừa qua. Mặc dù khối lượng chưa lớn, Nam Phi cũng đang đẩy mạnh xuất khẩu sang Trung Quốc. Tương tự, Colombia, nước thường xuất khẩu 50 – 60% sang Châu Âu và phần còn lại sang Mỹ, hiện cũng đang chuyển hướng quan tâm sang Châu Á. Tháng 12/2009, lần đầu tiên trong lịch sử, Colombia đã xuất khẩu than sang Trung Quốc, mặc dù khối lượng chưa nhiều, khoảng 1,5 – 1,7 triệu tấn. Cước phí vận tải giảm mạnh đang giúp cho xu hướng này mạnh lên. Một khi cước phí vận tải tăng lên, khả năng vào cuối năm nay khi nhu cầu hàng hoá hồi phục theo chu kỳ, xuất khẩu than đá từ Châu Phi sang Châu Á có thể sẽ chậm lại đáng kể.
Nhìn chung, triển vọng thị trường than đá vẫn rất khả quan. Dự kiến Trung Quốc sẽ tăng cường mua than qua đường biển và bởi đồng Nhân dân tệ chắc chắn sẽ được định giá lại vào giữa năm nay. Việc đồng NDT tăng giá sẽ kéo giá than nhiệt tăng theo. Những nước khác như Mêhicô và Thổ Nhĩ Kỳ đang tăng cường nhập khẩu than đá. Ấn Độ tiếp tục thiếu cung mặt hàng này và sẽ phụ thuộc vào nguồn cung từ bên ngoài qua đường biển.
(Vinanet)