Sau khi lập kỷ lục cao trong lịch sử là 147,27 USD/thùng vào năm 2008, giá dầu đã giảm xuống mức thấp nhất của năm 2009, chỉ 32,70 USD/thùng vào ngày 20/1/2009 và đạt trung bình 62 USD/thùng trong cả năm qua.
Việc nhu cầu giảm mạnh do suy thoái kinh tế là nguyên nhân chính khiến giá dầu giảm vào nửa đầu năm 2009. Tuy nhiên, kinh tế hồi phục đã kéo dầu tăng giá trở lại. Mức cao kỷ lục của năm 2009 là 82 USD/thùng đạt được vào ngày 21/10/2009.
Dầu mỏ đã tăng giá 77% trong năm 2009 và là mức tăng cao nhất trong vòng một thập kỷ nay, do Tổ chức các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) cắt giảm sản lượng, dự báo dự trữ dầu của Mỹ giảm và xung đột ở Iran gây lo ngại sẽ gián đoạn nguồn cung. Trong vòng một thập kỷ qua, giá dầu mỏ đã tăng gấp 3 lần.
Giá dầu thô ngọt nhẹ tại New York trung bình trong quý IV/2009 là 74,90 USD/thùng, cao hơn mức 73,70 USD/thùng dự báo trước đó. Giá dầu thô ngọt nhẹ đã tăng lên 82 USD/thùng vào tháng 10/2009, sau đó giảm trở lại 70 USD/thùng vào tháng 11 do đồng USD tăng giá và nguồn cung dư thừa trên toàn cầu. Tính trung bình năm 2009, giá dầu thô đạt 63,10 USD/thùng, cũng cao hơn mức 60,80 USD/thùng mà các nhà phân tích dự báo hồi tháng 11.
Đầu năm 2009, dầu thô đã có lúc giảm xuống chỉ khoảng 30 USD/thùng. Ngày 30/12/2009, giá dầu thô ngọt nhẹ kỳ hạn tháng 2/2010 tại New York tăng 0,4% đạt 79,19 USD/thùng, mức cao nhất kể từ ngày 18/11/2009, trong khi giá tại London ở mức 79,19 USD/thùng. Chỉ trong 5 phiên giao dịch trước đó, giá dầu đã tăng 8,8%. Mặc dù tăng mạnh, song giá dầu vào cuối năm 2009 cũng chỉ bằng một nửa mức đỉnh cao của năm trước đó.
Kinh tế phục hồi chậm là yếu tố cản trở tốc độ phục hồi nhu cầu và giữ giá dầu ở mức thấp, mặc dù sản lượng dầu bắt đầu tăng nhẹ từ quí 3/2009 kể từ mùa thu năm 2008, phần lớn các công ty dầu lửa đều thua lỗ. Trong quí 3, thu nhập ròng của tập đoàn dầu lửa lớn nhất thế giới Exxon Mobil chỉ đạt 4,73 tỉ USD, giảm trên 68% so cùng kỳ năm trước; công ty dầu lửa lớn nhất châu Âu Shell cũng báo cáo giảm 73% thu nhập ròng so cùng kỳ năm trước xuống còn 2,99 tỉ USD và đã phải cắt giảm 5.000 lao động; lợi nhuận của công ty khí đốt Eni (Italia) giảm 58%.
Mặc dù kinh tế thế giới đã thoát khỏi khủng hoảng, nhưng tốc độ phục hồi chậm chạp và chưa chắc chắn, làm tăng mối lo âu của các doanh nghiệp và chính phủ.
Sau những thiệt hại lớn lao do khủng hoảng gây ra, nhiều nhà đầu tư thận trọng trong việc tái đầu tư trở lại sản xuất kinh doanh, ảnh hưởng đến khả năng tạo việc làm và hậu quả là nhu cầu chi tiêu yếu ớt, việc đưa ra các gói hỗ trợ kinh tế vì thế không đạt hiệu quả mong muốn, thậm chí làm trầm trọng thêm tình trạng thâm hụt ngân sách. Điều này buộc các chính phủ phải đánh giá lại hiệu quả chi tiêu ngân sách và tìm biện pháp thu hồi dần những khoản hỗ trợ, đây là việc làm cần thiết nhằm đảm bảo mục tiêu ổn định và tăng trưởng trong dài hạn mặc dù có thể làm chậm tốc độ phục hồi kinh tế trong ngắn hạn, trong đó tạo thêm việc làm để kiềm chế tỉ lệ thất nghiệp ở mức thấp cho phép là mục tiêu ưu tiên hàng đầu. Vì thế, năm 2010 kinh tế thế giới còn khó khăn và chỉ tăng trưởng thấp, mặc dù khá hơn năm 2009.
Cũng do triển vọng hồi phục chưa chắc chắn nên các công ty dầu lửa thế giới đều không kỳ vọng vào sự phục hồi nhanh chóng trong giai đoạn ngắn hạn hoặc trung hạn, có kế hoạch giảm chi phí bằng cách giảm sản lượng và lao động trong thời gian 12-18 tháng tới. Nhìn chung, thị trường dầu mỏ còn tập trung vào sự vận động của USD và thị trường chứng khoán. Giá dầu giảm và nhu cầu tiêu dùng tăng chậm cũng tác động làm giảm mặt bằng giá cả nói chung, điển hình là tại các nước EU với mức lạm phát âm liên tiếp trong 5 tháng cho đến hết tháng 10/2009. Số liệu thống kê cuối tháng 12 cho thấy, lạm phát tại các nước EU sẽ đạt 0,4% trong quí 4 và 0,1% trong quí 1/2010. Trong bối cảnh đó, các công ty dầu lửa đều cắt giảm sản lượng để tránh tình trạng giá dầu giảm sâu khi kinh tế thế giới bị suy thoái trầm trọng. Nhờ đó, từ cuối năm 2008, các nước OPEC không phải điều chỉnh lượng dầu khai thác do giá dầu vẫn ổn định trên mức 70 USD/thùng.
Vì những lý do nêu trên, báo cáo Hội nghị bộ trưởng các nước xuất khẩu dầu mỏ OPEC tổ chức tại Luanda (Ăngola) vào ngày 22/12 cho rằng, các nước OPEC tiếp tục duy trì công suất dầu khai thác hiện hành hoặc thấp hơn do giá dầu đang dao động quanh mức phù hợp và lượng dầu tồn kho còn nhiều. Các nước OPEC không đề ra mục tiêu chính thức về giá dầu, nhưng một số nước như Arập Xê út đưa ra mức giá 75 USD/thùng là thích hợp cho tương quan cung cầu.
Theo số liệu thống kê, nhu cầu dầu trong năm 2009 đã tăng 67% sau khi giảm 54% năm 2008 do triển vọng phục hồi kinh tế. Trong đó, động lực chủ yếu là nhu cầu tại Mỹ đã tăng từ đầu tháng 12, đưa giá dầu vượt ngưỡng 75 USD/ thùng do sản lượng dầu và dầu dự trữ tại quốc gia này giảm, nhưng báo hiệu là trung tâm suy thoái (nước Mỹ) đã ổn định dần. Tuy nhiên, nhiều bộ trưởng OPEC cho rằng, nhu cầu dầu hiện nay tăng là do tác động của mùa đông sắp tới (cũng như những năm trước), nhưng sau sẽ chỉ tăng chậm.
Năm 2010, nhu cầu dầu mỏ sẽ hồi phục vững chắc, dẫn đầu là các nền kinh tế đang nổi. Tuy nhiên, mức tăng nhu cầu sẽ được đáp ứng một phần từ kho dự trữ, làm trì hoãn xu hướng giá tăng mạnh tới cuối năm 2010.
Các nhà phân tích dự báo giá dầu thô ngọt nhẹ trung bình trong quý I/2010 sẽ ở mức 73,30 USD/thùng, giảm so với mức trung bình 74,90 USD/thùng của quý IV/2009, sau đó sẽ tăng mạnh dần vào những quý tiếp theo.
Kết quả cuộc phỏng vấn ở các thương gia và các nhà phân tích hàng đầu thế giới do hãng tin Reuters vừa tiến hành cho thấy giá dầu thô trung bình năm 2010 sẽ ở mức 76,40 USD/thùng, cao hơn so với mức 65,95 USD/thùng dự báo hồi tháng 4, nhờ kinh tế thế giới hồi phục vững vàng, khiến khoảng cách giữa cung và cầu hẹp dần lại. Thị trường dầu mỏ thế giới sắp bước vào giai đoạn cầu vượt cung; Giá trung bình năm 2011 sẽ là 82,70 USD/thùng.
Trên cơ sở dự báo kinh tế toàn cầu sẽ tăng 4% trong năm tới và nhu cầu dầu sẽ tăng 2%, tương đương 1,5 triệu thùng/ngày, cung chắc chắn sẽ vượt cầu trên thị trường này vào năm tới. Dự báo lượng cung thiếu sẽ vào khoảng 0,5 đến 1 triệu thùng/ngày, và các nước sản xuất sẽ tăng sản lượng để đáp ứng nhu cầu.
Sau hai năm giảm mạnh, nhu cầu dầu thế giới sắp tăng trở lại. Theo OPEC, nhu cầu dầu thế giới năm 2010 sẽ đạt trung bình 85,13 triệu thùng/ngày khi kinh tế thế giới hồi phục.
Trong bối cảnh đó, các nước sản xuất sẽ tăng cường bơm dầu ra thị trường trong năm 2010 khi kinh tế thế giới hồi phục.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (EIA) dự báo giá dầu trung bình trong năm 2010 sẽ ở mức 80 USD/thùng, tăng nhẹ lên 84 USD/thùng vào năm 2011.
Thị trường dầu mỏ thế giới sẽ khan hiếm dần trong năm 2010 và 2011, trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục hồi phục.
IEA cũng nhận định rằng nhu cầu dầu mỏ trên thế giới trong năm 2010 sẽ tăng nhanh hơn dự báo trước đây do hoạt động kinh tế toàn cầu gia tăng. Trong báo cáo công bố vào cuối năm 2009, IEA cho biết, nhu cầu dầu thô trên thế giới sẽ lên tới 86,3 triệu thùng/ngày trong năm 2010, tăng 1,7% so với năm 2009. IEA nhấn mạnh phần lớn dự báo nhu cầu dầu mỏ tăng trong năm 2010 là ở các nước đang phát triển, song mức tiêu thụ dầu mỏ ở các nước công nghiệp hóa dự kiến cũng sẽ tăng, đặc biệt ở khu vực Thái Bình Dương.
EIA dự báo nhu cầu dầu mỏ thế giới sẽ tăng 1,47 triệu thùng/ngày lên 86,65 triệu thùng/ngày vào năm 2011, được kích thích bởi tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ không chỉ ở những nền kinh tế đang nổi mà cả các nước công nghiệp hoá. Kịch bản này được EIA đưa ra dựa trên cơ sở dự báo tổng sản phẩm quốc nội thế giới sẽ tăng 3,7% trong năm 2011.
Ở các nước đang phát triển, nhu cầu dầu sẽ tăng sớm, ngay trong năm nay, trong khi ở những nước giàu hơn, hiện tượng này đến muộn hơn, vào năm 2011, song với tốc độ khá mạnh nhờ các điều kiện kinh tế được cải thiện.
EIA dự báo tăng tưởng kinh tế ở các nước công nghiệp sẽ gấp 2 lần trong năm 2011, đạt 2,7%, so với 1,2% năm 2010.
Nhu cầu ở Mỹ được dự báo là sẽ tăng lên 19,11 triệu thùng/ngày trong năm 2011, cao hơn 216.000 thùng/ngày năm 2010.
Trong báo cáo mới nhất này, EIA đã điều chỉnh giảm dự báo về mức tăng tiêu thụ dầu mỏ toàn cầu năm nay xuống 1,08 triệu thùng/ngày so với năm 2009. Một tháng trước đây, họ đưa ra con số là 1,1 triệu thùng/ngày.
Dự báo về mức tăng tiêu thụ dầu mỏ của Mỹ năm 2010 cũng được điều chỉnh giảm xuống 211.000 thùng/ngày, so với 270.000 thùng/ngày đưa ra trước đây.
Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ thế giới (OPEC) - sản xuất khoảng 40% sản lượng dầu thế giới - dự kiến các nước thành viên sẽ tăng sản lượng lên 28,61 triệu thùng/ngày trong năm 2010 để thoả mãn nhu cầu. Sản lượng của các nước ngoài OPEC trong năm 2010 cũng sẽ tăng lên 51,27 triệu thùng/ngày.
Tuy nhiên vào năm 2011, OPEC có thể sẽ tăng thị phần trong tổng cung dầu mỏ toàn cầu lên mức 42% bởi tốc độ tăng sản lượng ở các nước ngoài OPEC chậm lại. Năm 2009, thị phần của OPEC là 40%, so với 38% năm 2003.
Bắt đầu từ năm 2011, thế giới sẽ phải phụ thuộc nhiều hơn vào dầu mỏ của OPEC bởi tổng sản lượng của các nước ngoài OPEC giảm dần. Dự báo các nước không thuộc OPEC sẽ sản xuất 50,57 triệu thùng/ngày trong năm nay. Sản lượng của nhóm này năm 2009 tăng 630.000 thùng/ngày so với năm trước đó, song sẽ chỉ tăng 420.000 thùng/ngày vào năm 2010, sau đó giảm 140.000 thùng/ngày vào năm 2011.
Sản lượng tăng ở các nước ngoài OPEC năm nay sẽ đến từ những dự án mới ở Brazil, Mỹ và các nước thuộc Liên xô cũ là Azerbaijan và Kazakhstan, bù lại cho sản lượng giảm ở Mêhicô, Anh và Nauy.
(Vinanet)